Öldürülmek kader midir? Cinayet Kaderde Var mıdır?

Alıntı:
Benim babam suçu olmadığı halde banyoda bıçaklanarak öldürüldü. Ben bu olayı bir türlü kaderle ile iliÅŸkilendiremiyorum. Bu babamın kaderinde mi var dı yoksa babamın kaderini o katil mi çizdi?

Alıntı:
Öldürülen ve intihar eden kiÅŸiler eceleriyle mi ölmüÅŸ oluyorlar. Yani öldürülen veya intihar eden kiÅŸiler öldürülmeselerdi veya intihar etmeselerdi bile yine o vakitte baÅŸka bir nedenden dolayı örneÄŸin en basit neden olan kalp kirizinden dolayı yine o tarihte ve o dakika ve saniyede ölecekler miydi? Yani öldürülen veya intihar eden kiÅŸilerin kaderinde yine o vakitte baÅŸka bir nedenden dolayı ölmek yazılı mıdır?

Sizin bu sorunuzu evet veya hayır ÅŸeklinde cevaplamak yanlış olur. Çünkü evet dersek cebriyeci olur insanın iradesini reddetmiÅŸ, hayır dersek mutezileci olur kaderi inkar etmiÅŸ oluruz. Zaten ortada bir cenaze var. Bu nedenle kısaca açıklamayı uygun görüyoruz:

Soru: "Madem filan adamın ölmesi, filan vakitte mukadderdir. Cüz'-i ihtiyarıyla tüfek atan adamın ne kabahati var, atmasaydı yine ölecekti?" sözüne karşı ne dersiniz?

Kader, sebeble müsebbebe bir taalluku var. Yani, ÅŸu müsebbeb, ÅŸu sebeble vukua gelecek. Öyle ise denilmesin ki: "Madem filan adamın ölmesi, filan vakitte mukadderdir. Cüz'-i ihtiyarıyla tüfek atan adamın ne kabahati var, atmasaydı yine ölecekti?"

Sual: Niçin denilmesin?

Elcevab: Çünki kader, onun ölmesini onun tüfeÄŸiyle tayin etmiÅŸtir. EÄŸer onun tüfek atmamasını farzetsen, o vakit kaderin adem-i taallukunu farzediyorsun. O vakit ölmesini ne ile hükmedeceksin? Ya Cebrî gibi sebebe ayrı, müsebbebe ayrı birer kader tasavvur etsen veyahut Mu'tezile gibi kaderi inkâr etsen, Ehl-i Sünnet ve Cemaati bırakıp fırka-i dâlleye girersin. Öyle ise, biz ehl-i hak deriz ki: "Tüfek atmasaydı, ölmesi bizce meçhul." Cebrî der: "Atmasaydı yine ölecekti." Mu'tezile der: "Atmasaydı ölmeyecekti." ( Sözler, 467)

Yani, Cenâb-ı Hak bu âlemde hikmetiyle, her müsebbebi bir sebebe baÄŸlamıştır. Bu hakikat, kaderin sebeble müsebbebe bir taalûk ettiÄŸi, ÅŸeklinde ifâde edilmiÅŸtir. Meselâ, bir çocuk müsebbeb, anne ve babası ise sebebdir. Cenâb-ı Hak o çocuÄŸun yaratılmasını o anne ve babadan takdir etmiÅŸtir. iÅŸte Cebriye, sebeble müsebbebe ayrı birer kader tevehhüm etmekte, yâni ebeveyn ile çocuÄŸu ayrı ayrı nazara almaktadır. Bunun neticesi olarak, dünyaya gelmiÅŸ bulunan bir çocuk için, madem ki onun kaderi dünyaya gelmektir. Ebeveyni olmasa da o çocuk dünyaya gelirdi, gibi hatalı bir fikre sapmaktadır.
Mu'tezile ise sebeblere te'sir vererek, ebeveyni olmasaydı o çocuk dünyaya gelmezdi, gibi yine bâtıl bir fikir ileri sürmektedir.

Ehl-i Sünnet âlimleri, Kaderin sebeble müsebbebe bir baktığını ve sebeblerin yokluÄŸu farzedildiÄŸinde müsebbeb için bir ÅŸey söylenemeyeceÄŸini ifâde etmiÅŸlerdir. Yâni, yukarıdaki misâl için, eÄŸer sözkonusu ebeveyn olmasaydı çocuk dünyaya gelir miydi? sorusuna Ehli Sünnet âlimlerinin cevabı, Ne olacağı bizce meçhuldür ÅŸeklindedir. Zira, ortada bir vak'a vardır. Sözkonusu çocuk, o ebeveynden dünyaya gelmiÅŸtir. Ebeveynin yokluÄŸu farzedilince, çocuÄŸun dünyaya gelip gelmeyeceÄŸine nasıl hükmedilecektir? Cenâb-ı Hakk'ın o çocuÄŸu bir baÅŸka ebeveynden dünyaya gönderip göndermeyeceÄŸi hakkında bir tahmin yürütülemez.

Ä°ÅŸte, bu misâl gibi, bir adamın ateÅŸ etmesiyle diÄŸerinin ölmesi hâdisesinde de Kader sebeble müsebbebe bir bakmaktadır. Ortada bir öldürme hâdisesi vardır ve bu hâdise daha meydana gelmeden Cenâb-ı Hak tarafından bilinmektedir. Dolayısıyla, Kader, birinin ateÅŸ etmesiyle diÄŸerinin ölmesi, ÅŸeklindedir. Adamın ateÅŸ etmediÄŸi farzedilince, mevcut hâdisenin bir tarafı, yâni sebeb yönü, yok kabul edilmektedir. Bu durumda karşı taraf hakkında hiçbir ÅŸey söylenemez. Öldürme olayında katilin kabahati Cenâb-ı Hakk'ın yasakladığı öldürme fiiline teÅŸebbüs etmesi ve ölüme sebeb olmasıdır.