ld羹r羹lmek kader midir? Cinayet Kaderde Var m覺d覺r?

Öldürülmek kader midir? Cinayet Kaderde Var m覺d覺r?

 

Al覺nt覺:
Benim babam suçu olmad覺覺 halde banyoda b覺çaklanarak öldürüldü. Ben bu olay覺 bir türlü kaderle ile ilikilendiremiyorum. Bu babam覺n kaderinde mi var d覺 yoksa babam覺n kaderini o katil mi çizdi?

Al覺nt覺:
Öldürülen ve intihar eden kiiler eceleriyle mi ölmü oluyorlar. Yani öldürülen veya intihar eden kiiler öldürülmeselerdi veya intihar etmeselerdi bile yine o vakitte baka bir nedenden dolay覺 örnein en basit neden olan kalp kirizinden dolay覺 yine o tarihte ve o dakika ve saniyede ölecekler miydi? Yani öldürülen veya intihar eden kiilerin kaderinde yine o vakitte baka bir nedenden dolay覺 ölmek yaz覺l覺 m覺d覺r?

Sizin bu sorunuzu evet veya hay覺r eklinde cevaplamak yanl覺 olur. Çünkü evet dersek cebriyeci olur insan覺n iradesini reddetmi, hay覺r dersek mutezileci olur kaderi inkar etmi oluruz. Zaten ortada bir cenaze var. Bu nedenle k覺saca aç覺klamay覺 uygun görüyoruz:

Soru: "Madem filan adam覺n ölmesi, filan vakitte mukadderdir. Cüz'-i ihtiyar覺yla tüfek atan adam覺n ne kabahati var, atmasayd覺 yine ölecekti?" sözüne kar覺 ne dersiniz?

Kader, sebeble müsebbebe bir taalluku var. Yani, u müsebbeb, u sebeble vukua gelecek. Öyle ise denilmesin ki: "Madem filan adam覺n ölmesi, filan vakitte mukadderdir. Cüz'-i ihtiyar覺yla tüfek atan adam覺n ne kabahati var, atmasayd覺 yine ölecekti?"

Sual: Niçin denilmesin?

Elcevab: Çünki kader, onun ölmesini onun tüfeiyle tayin etmitir. Eer onun tüfek atmamas覺n覺 farzetsen, o vakit kaderin adem-i taallukunu farzediyorsun. O vakit ölmesini ne ile hükmedeceksin? Ya Cebrî gibi sebebe ayr覺, müsebbebe ayr覺 birer kader tasavvur etsen veyahut Mu'tezile gibi kaderi inkâr etsen, Ehl-i Sünnet ve Cemaati b覺rak覺p f覺rka-i dâlleye girersin. Öyle ise, biz ehl-i hak deriz ki: "Tüfek atmasayd覺, ölmesi bizce meçhul." Cebrî der: "Atmasayd覺 yine ölecekti." Mu'tezile der: "Atmasayd覺 ölmeyecekti." ( Sözler, 467)

Yani, Cenâb-覺 Hak bu âlemde hikmetiyle, her müsebbebi bir sebebe balam覺t覺r. Bu hakikat, kaderin sebeble müsebbebe bir taalûk ettii, eklinde ifâde edilmitir. Meselâ, bir çocuk müsebbeb, anne ve babas覺 ise sebebdir. Cenâb-覺 Hak o çocuun yarat覺lmas覺n覺 o anne ve babadan takdir etmitir. ite Cebriye, sebeble müsebbebe ayr覺 birer kader tevehhüm etmekte, yâni ebeveyn ile çocuu ayr覺 ayr覺 nazara almaktad覺r. Bunun neticesi olarak, dünyaya gelmi bulunan bir çocuk için, madem ki onun kaderi dünyaya gelmektir. Ebeveyni olmasa da o çocuk dünyaya gelirdi, gibi hatal覺 bir fikre sapmaktad覺r.
Mu'tezile ise sebeblere te'sir vererek, ebeveyni olmasayd覺 o çocuk dünyaya gelmezdi, gibi yine bât覺l bir fikir ileri sürmektedir.

Ehl-i Sünnet âlimleri, Kaderin sebeble müsebbebe bir bakt覺覺n覺 ve sebeblerin yokluu farzedildiinde müsebbeb için bir ey söylenemeyeceini ifâde etmilerdir. Yâni, yukar覺daki misâl için, eer sözkonusu ebeveyn olmasayd覺 çocuk dünyaya gelir miydi? sorusuna Ehli Sünnet âlimlerinin cevab覺, Ne olaca覺 bizce meçhuldür eklindedir. Zira, ortada bir vak'a vard覺r. Sözkonusu çocuk, o ebeveynden dünyaya gelmitir. Ebeveynin yokluu farzedilince, çocuun dünyaya gelip gelmeyeceine nas覺l hükmedilecektir? Cenâb-覺 Hakk'覺n o çocuu bir baka ebeveynden dünyaya gönderip göndermeyecei hakk覺nda bir tahmin yürütülemez.

襤te, bu misâl gibi, bir adam覺n ate etmesiyle dierinin ölmesi hâdisesinde de Kader sebeble müsebbebe bir bakmaktad覺r. Ortada bir öldürme hâdisesi vard覺r ve bu hâdise daha meydana gelmeden Cenâb-覺 Hak taraf覺ndan bilinmektedir. Dolay覺s覺yla, Kader, birinin ate etmesiyle dierinin ölmesi, eklindedir. Adam覺n ate etmedii farzedilince, mevcut hâdisenin bir taraf覺, yâni sebeb yönü, yok kabul edilmektedir. Bu durumda kar覺 taraf hakk覺nda hiçbir ey söylenemez. Öldürme olay覺nda katilin kabahati Cenâb-覺 Hakk'覺n yasaklad覺覺 öldürme fiiline teebbüs etmesi ve ölüme sebeb olmas覺d覺r.



7 yorum

  • Yorumunuz en az 30 karakter olmal覺d覺r. (0)
    T羹m Yorumlar
    • Cahit
      Ne olmussa ve ne olacaksa hem kader hem de iradedendir.kul meyleder Allah zemin hazirlar.nasipse kulun istedigi dogrultuda gercekleir degilse zaten olmamitir.kul verilen serbest irade ile ve edindigi hayat tecrubesiyle iyiyi kotuyu ayirir sonuclarinin farkinda ve sorumlulugundadir.

      Yan覺tla

    • bohemay
      Bir 璽yette Cenab-覺 Allah:" Takdir ettiimiz 繹l羹m 璽n覺 geldiinde ne bir an 繹nceye al覺n覺r ne de bir an sonraya ertelenir." der. Bir baka 璽yette de:" Zaten bizin ba覺m覺za Allah!覺n biizm i癟in takdir ettiinden baka bir gelmez" denilir. Herey Allah'覺n bilgisi i癟indedir. Z璽ten o y羹zden il璽ht覺r. Ancak 繹ld羹r羹lme konusundaki kader 繹rg羹s羹 i癟indeki tecellinin, (meydana geliin) hikmeti bizler i癟in kapal覺d覺r. Bu safhay覺 anlayam覺yoruz. nl羹 bir Kuvantum Fizik 璽limi olan Feyman," baz覺 eyleri anlayamay覺覺m覺z insan oluumuzdaki acizlikten kaynaklan覺yor." der. Bilerek bir m羹sl羹man覺 繹ld羹ren kiinin ebedi olarak cehennemde kalaca覺n覺 da yine Allah bir baka 璽yette s繹yl羹yor. Baz覺 meselelerin tam a癟覺klamas覺 b羹t羹n insanl覺覺n idrakini a覺yor. Selam ve muhabbetler.

      Yan覺tla

    • taha
      @ Tevfik Erkan: allah yazd覺ysa yolu yok diye bi ey yok 繹nce sen kaderin ne olduunu anla kader kulun yapmadan 繹nce allah覺n ezeli ve ebedi ilmi ile bilmesi ve yazmas覺d覺r yani allah seni zorlam覺yor ama allah senin onu 繹ld羹receini biliyo覺r

      Yan覺tla

    • Tevfik Erkan
      Hocam bu soru hakikaten kafam覺 癟ok kurcal覺yor, Allah 繹ld羹renin kaderine 繹ld羹rmeyi ya da 繹l羹me sebep olmay覺 yazd覺ysa bundan ka癟覺nmak nafiledir anlam覺 癟覺k覺yor. Mukaddes kitab覺m覺z Kuran'覺 Kerim'de Maide Suresinde ge癟en "Kim, bir cana k覺ymayan veya yery羹z羹nde bozgunculuk 癟覺karmayan bir nefsi 繹ld羹r羹rse, b羹t羹n insanlar覺 繹ld羹rm羹 gibi olur." ifadesini ne yapaca覺z. Kitab覺m覺z 繹ld羹rmekten ka癟覺nmam覺z覺 emrediyor, ama Allah yazd覺ysa yolu yok 繹ld羹receiz. Bu nas覺l oluyor Allah r覺zas覺 i癟in ayd覺nlat覺n bizi.

      Yan覺tla

    • abdullah
      ouz arkadas覺ma kat覺l覺yorum

      Yan覺tla

    • Ouz
      Hocam iyi ho g羹zelde soruyu anlad覺m cevab覺 anlamad覺m. Neden derseniz yaz覺lar覺n覺zda eski t羹rk癟eden veya arap癟adan kelimeler bulunmakta ben cahil bir insan覺m bu kelimelerden anlam 癟覺karam覺yorum sonuca varam覺yorum, 繹z羹r dilerim bu ekilde eletirmek istemezdim ama beni affedin a癟覺klamalar覺n覺zda cevaplar覺n覺zda l羹tfen ben gibi insanlar覺n anlayabilecei kelimeler kullan覺nki bu 繹nemli meselelerde sizi bir 覺覺k gibi g繹relim zaten yaz覺lanlar覺 kendi ba覺m覺za anlayamad覺覺m覺z i癟in bu durumday覺z herkesin kendine g繹re uygulad覺覺 bir din olmaya balad覺 Muhteem 襤slamiyet derdimi anlatabildiysem ne mutlu bana teekk羹rler

      Yan覺tla

    • aye
      kardeim taamm羹den 繹ld羹r羹ld羹 ahirette m羹kafat覺 varm覺d覺r

      Yan覺tla