GENEL MUHASEBE

GENEL MUHASEBE

襤nsanlar覺n ihtiyaçlar覺n覺 kar覺lamak amac覺yla para, araç-gereç, malzeme, hammadde, personel gibi faktörleri bilinçli ve sistemli bir ekilde bir araya getirerek ve faaliyetlerde bulunarak mal ve hizmet üreten iktisadi birime iletme denir.

襤letmenin varl覺klar覺, sermayesi ve borçlar覺 üzerinde deime yaratan ve para ile ifade edilen ilemlere ait bilgileri; kaydetmek, s覺n覺fland覺rmak, özetlemek, analiz etmek ve yorumlamak suretiyle ilgililere raporlar eklinde sunan bilgi sistemine muhasebe denir.

Muhasebe ilemlerinin gerçekletirilmesinde temel al覺nan, iletme faaliyetlerinin sürekli olmas覺na ramen ara ara kesildii varsay覺larak ölçme, kontrol ve planlama ilevlerine imkan veren eit uzunluktaki sürelere dönem denir.

Bir iletmenin belirli bir döneme, genellikle bir mali y覺la ait net sonucunu, brüt sat覺 kar覺, faaliyet kar覺 büyüklüklerine ve bunlar覺 oluturan ana olaylara yer vererek gösteren mali tabloya gelir tablosu denir.

Hesaplar:


  • *Makinelerdeki azal覺lar ilgili hesapta alacakland覺r覺l覺r.

  • *Gelirlerdeki art覺lar ilgili hesapta alacakland覺r覺l覺r.

  • *Giderlerdeki art覺lar ilgili hesapta borçland覺r覺l覺r.

  • *Sermayedeki azal覺lar ilgili hesapta borçland覺r覺l覺r.


Tekdüzen hesap plan覺n覺n dayand覺覺 hesap çerçevesine göre gelir tablosu hesaplar覺 6. hesap grubunda yer al覺r.

Nakit hareketlerinin kaydedilmesine yard覺mc覺 ilevi bulunan ve alacakl覺 hesab覺 daima kasa hesab覺 olan belge tediye fii (ödeme) denir.

Yevmiye defteri için geçerli bilgiler:
*Bir ilemin bir bütün olarak iki madde çizgi aras覺nda kaydedilmesi
*Yevmiye defterine yap覺lan kay覺tlar覺n tümünün büyük deftere aktar覺lmas覺
*Sayfa numaralar覺, her bir sayfaya bir numara gelecek ekilde birbirini takip etmesi
*Büyük defter balant覺 numaras覺 sütunu bulunmas覺

Saymak, ölçmek, tartmak ve deerlemek suretiyle bilanço günündeki varl覺klar覺 borçlar覺 kesin bir ekilde ve ayr覺nt覺l覺 olarak saptama ilemine envanter ç覺karmak(muhasebe d覺覺 envanter) denir.

Dönem sonu bilançosu kesin mizana dayanarak düzenlenir.

Muhasebenin temel kavramlar覺na dayanan, muhasebe uygulamas覺n覺 oluturan muhasebe usulleri, ilemleri ve tekniklerine yön veren(dayanak oluturan) kurallara genel kabul görmü muhasebe ilkeleri denir.

Muhasebenin temel kavramlar覺ndan birkaç覺:
*Önemlilik
*Tutarl覺l覺k
*Kiilik
*Verilerin güvenilir olmas覺

Aral覺kl覺 envanter yönteminin özellikleri:
*Mal mevcudunun ancak say覺m ve deerleme yap覺ld覺ktan sonra belirlenmesi
*Sat覺n al覺nan mallar覺n maliyetini oluturan bütün unsurlar覺n "153 ticari mallar hesab覺"na kaydedilmesi
*Sat覺lar覺n kar veya zarar覺n覺 belirlemek için fiili say覺m ve deerleme yapman覺n gerekmesi
*Mal çeidi çok ve küçük hacimli nispeten ucuz fiyatl覺 birimlerden oluan iletmeler için uygun bir yöntem olmas覺

100 Kasa Hesab覺 borçlu ve 640 襤tiraklerden Temettü Gelirleri Hesab覺 alacakl覺 olan ilem hisse senetleri kar pay覺 tahsilat覺na aittir.

Tahvil üzerinde yer alan faiz kuponlar覺n覺n vadesi geldiinde tahsil edilene kadar borç kaydedildikleri hesap dier haz覺r deerlerdir.

Bir iletme hisse senedi sat覺n alarak sermayesine veya yönetimine kat覺ld覺覺 baka iletmeden olan alacaklar覺n覺 itiraklerden alacaklar hesab覺n覺n borcuna kaydeder.

襤letme, ana faaliyet konusu olan maldan personeline kredili sat覺 yapm覺t覺r.Bu sat覺tan doan alaca覺n覺 personelden alacaklar hesab覺nda izlenir.

"Maddi olmayan duran varl覺klar" grubunda yer alanlar:
*erefiye
*Haklar
*Kurulu ve örgütlenme giderleri
*Özel maliyet
*Arat覺rma ve gelitirme giderleri
*Birikmi amortismanlar
*Verilen avanslar

襤letme 5.000.000.000 liraya sat覺n al覺nd覺覺 sat覺n ald覺覺 bir arsa üzerinde yer alan eski bir yap覺y覺 300.000.000 liraya y覺kt覺rm覺 ve enkaz覺n覺 125.000.000 liraya satm覺t覺r. Bu bilgilere göre, Arazi ve Arsalar Hesab覺na arsan覺n deeri 5.175.000.000 lira olarak görülecektir.
5.000.000.000+300.000.000=5.300.000.000
5.300.000.000-125.000.000=5.175.000.000

Maliyet muhasebesinin ilevleri: Mamullerin maliyetini saptamak, Maliyet kontrolünü salamak, Planlama yapma yapmak, Yönetimin alaca覺 kararlara yard覺mc覺 olmak.

襤letmenin belirli bir tarihteki varl覺klar覺n覺 sermayesini ve borçlar覺n覺 çeit ve tutar olarak gösteren mali tablo Bilanço'dur.

Tekdüzen hesap plan覺n覺n dayand覺覺 hesap çerçevesine göre gelir tablosu hesaplar覺 6.hesap grubunda yer al覺r.

Yevmiye defterinin salad覺覺 yararlar:
Mali nitelikteki olaylar覺n etkilerini hesap baz覺nda s覺n覺fland覺rmas覺
Bir gün içinde yap覺lan ilemlerin neler olduunu toplu olarak göstermesi
Büyük deftere yap覺lacak kay覺tlar覺n sal覺kl覺 olmas覺na yard覺m etmesi
Bir ilemden etkilenen unsurlar覺 bir arada ele alarak bir bütün olarak göstermesi

Yeni ie balayan iletme ile öteden beri iine devam etmekte olan iletme aras覺nda muhasebe süreci aç覺s覺ndan farkl覺 ilem : Dönemba覺 envanterine dayanarak dönemba覺 bilançosunun düzenlenmesi

Muhasebenin temel kavramlar覺na dayanan , muhasebe uygulamas覺n覺 oluturan muhasebe usulleri, ilemleri ve tekniklerine yön veren (dayanak oluturan) kurallara Genel kabul görmü muhasebe ilkeleri denir.

100 kasa hesab覺 borçlu, 600 Yurtiçi sat覺lar hesab覺 alacakl覺, 320 sat覺c覺lar hesab覺 borçlu, 153 ticari mallar hesab覺 alacakl覺 olduu devaml覺 envanter yönteminde sat覺 ileminin yap覺ld覺覺 320 sat覺c覺lar hesab覺 yanl覺 kullan覺lm覺t覺r.

Tahviller: Borç para bulmak amac覺yla ç覺kart覺l覺rlar, Anonim irket ve kamu kurulular覺 tahvil ç覺karma yetkisine sahiptir, Elinde tahvil olan kii kar pay覺 almaz faiz al覺r, Al覺nd覺klar覺nda al覺 bedelleri üzerinden borçland覺r覺larak kayda al覺n覺rlar, Sat覺ld覺覺nda al覺 bedeli üzerinden alacakland覺r覺l覺rlar.

A iletmesi müteri Naim Uygun'dan 120 milyon liral覺k alaca覺na kar覺l覺k 3 ay vadeli 150 milyon lira nominal deerli bir bono alm覺t覺r. 襤lgili yevmiye kayd覺: 121 Alacak senetleri hesab覺 150milyon borçlu, 120 al覺c覺lar hesab覺 a120 milyon alacakl覺, 642 Faiz gelirleri 30 milyon alacakl覺 olur. 150-120=30

襤mtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve ünvan gibi bedel ödenerek elde edilen baz覺 hukuki tasarruflar ile kamu otoritelerinin, iletmeye belirli alanlarda tan覺d覺覺 kullanma, yararlanma gibi yetkiler dolay覺s覺yla yap覺lan harcamalar 260 Haklar Hesab覺nda izlenir.

Borçlunun imzas覺ndan baka bir teminata dayanmayan kredi türü Aç覺k Kredi'dir.

31:03.2003 tarihinde; 191 indirilecek KDV hs. 1 milyar 200 milyon borç,
391 hesaplanan KDV hs. 1 milyar 450 milyon alacak kalan覺 vermektedir.Bu bilgilere göre yap覺lacak kay覺t: Hesaplan KDV Hs. 1 milyar 450 milyon borçlu, 襤ndirilecek KDV Hs. 1 milyar 200 milyon alacakl覺, Ödenecek vergi ve fonlar hs. 250 milyon alacakl覺 olur.

Sermaye ortaklar taraf覺ndan taahhüt edildiinde yap覺lacak kay覺t: Ödenmemi sermaye hesab覺 borçlu, Sermaye hesab覺 alacakl覺d覺r.

Sat覺lar maliyetinin belirlenmesinde 620 Sat覺lan mamullerin maliyeti, 621 sat覺lan ticari mallar覺n maliyeti, 622 sat覺lan hizmet maliyeti, 623 dier sat覺lar覺n maliyeti hesaplar覺 kullan覺l覺r, Komisyon giderleri hesab覺 kullan覺lmaz.

Büyük defter hesaplar覺nda envanter kay覺tlar覺na yer verildikten sonra kesin mizan ç覺kar覺l覺r.

Piyasa deeri al覺 bedelinin alt覺na inen hisse senetlerinin piyasa fiyat覺yla deerlenmesi ve deer azal覺覺 için kar覺l覺k ayr覺lmas覺 ihtiyatl覺l覺k kavram覺 muhasebe ilkesi ile aç覺klanabilir.

Borç senetleri hesab覺n覺n alacak kalan覺 1 milyon 500 bin ve hesaplanan tasarruf deeri 1 milyon 450 bin ise u kay覺t yap覺l覺r: Borç Sn. Reeskontu Hs. 50 bin borçlu, Reeskont Faiz Gelirleri Hs. 50 bin alacakl覺 olur.

Gelecek aylara ait gelirler hesab覺: Bir bilanço hesab覺d覺r. Pasif karakterli bir hesapt覺r. K覺sa vadeli yabanc覺 kaynaklar grubunda yer al覺r. Hesap alacak kalan覺 verir.

Özsermaye hesab覺 gelir tablosunda yer almaz. Brüt sat覺lar, Sat覺lar覺n maliyeti, Dier faaliyetlerden olaan gelir ve karlar, dönem net kar覺 veya zarar覺 gelir tablosunda yer al覺r.

MUHASEBE, iletmenin varl覺klar覺 ve kaynaklar覺 ( sermayesi ve borçlar覺) üzerinde deime yaratan ve para ile ifade edilen mali nitelikli ilemlere ait bilgileri; kaydetmek, s覺n覺fland覺rmak, özetlemek, analiz etmek ve yorumlamak suretiyle ilgili kii ve kurumlara raporlar halinde sunan bir bilgi sistemidir.

Mali nitelikteki ilemlere ait bilgilerin, belgelendirilerek toplanmas覺 daha sonra bilgi kullan覺c覺lar覺na sunulmas覺 ve yorumlamaya haz覺rlanmas覺 için belirli ekillere ve kurallara göre yaz覺lmas覺 ilemine KAYDETME denir.

Sermayede G襤DER, azal覺 yaratan ilemdir.

Asli hesaplar覺 etkileyen ve asli hesaplar覺n temsil ettii aktif ve pasif deerlerin gerçek deerleri ile gösterilmesini salamak için kullan覺lan hesaplar DÜZENLEY襤C襤 HESAPLAR'd覺r.

Varl覺klarda, borçlarda ve sermayede art覺 veya azal覺 yaratmayan, ancak iletme yönetimi ve dier ilgililer taraf覺ndan bilinmesi ve izlenmesi gereken ilemlere ait hesaplar NAZIM HESAPLAR hesap grubu alt覺nda yer al覺r.

Varl覺klar=Sermaye+Borçlar, bilanço eitliini ifade eder.

Bilançonun her bir kaleminde, dönem içindeki ilemler nedeniyle meydana gelen art覺 ve azal覺lar覺n izlendii çizelgeye HESAP denir.

KRED襤L襤 MAL ALII ileminde varl覺klarda ve kaynaklarda E襤T büyüklükte bir ARTI olur.

襤letmenin KARLI PE襤N MAL SATMASI durumunda hem aktif hem de pasif toplamlar覺nda ARTI olur.

Yevmiye defterine maddeler eklinde kaydedilen ilemleri, buradan alarak sistemli bir ekilde ilgili hesaplara da覺tan ve s覺n覺fland覺r覺lm覺 olarak bu hesaplara toplayan defter BÜYÜK DEFTER'dir.

Bir iletmede "Al覺c覺lar defteri" yard覺mc覺 defter kapsam覺 alt覺nda yer al覺r.

Kesin mizan, dönem sonu muhasebe ilemlerinin yap覺lmas覺ndan sonra düzenlenir.

Genel geçici mizan düzenlendikten sonra s覺ras覺yla muhasebe d覺覺 envanter yap覺l覺r, muhasebe içi envanter yap覺l覺r, kesin mizan düzenlenir, mali tablolar düzenlenir(Bilanço).

襤letmenin s覺n覺rs覺z kabul edilen ömrünün belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlar覺n覺n dier dönemlerden ba覺ms覺z olarak saptanmas覺 dolay覺s覺yla gelir ve giderlerin tahakkuk esas覺na göre muhasebeletirilmesi DÖNEMSELL襤K kavram覺n覺n gereidir.

襤letmenin kasas覺nda bulunan paran覺n bir bankada açt覺r覺lan ticari mevduat hesab覺na yat覺r覺lmas覺 durumunda, bir aktif hesap (102) borçland覺r覺l覺rken, bir aktif hesap(100) alacakland覺r覺l覺r.

襤letme, bankadaki mevduat hesab覺ndan para çekmitir. Bu durumda Bankalar Hesab覺 alacakland覺r覺l覺r. Kasa hesab覺 borçland覺r覺l覺r.

Devaml覺 envanter yönteminde sat覺lan mal iade edilirse, iade tutar覺, 610 Sat覺tan 襤adeler (sat覺 iadeleri) hesab覺n覺n borcuna kaydedilir.

Bir iletmenin dönem sonu 153 Ticari Mallar Hesab覺 borç kalan覺 350 milyon TL dir. Mal Mevcudu 260 milyon TL, Yurtiçi Sat覺lar Hesab覺 alacak kalan覺 265 milyon TL. dir. Bu durumda iletmenin mal al覺m sat覺m ilemlerinden elde ettii kar 175 milyondur. Mevcut mal覺n maliyeti 350, sat覺lan maliyetin maliyeti=350-260=90, Yurtiçi sat覺lar覺n alacak kalan覺 sat覺 gelirini verir. 265-90=175 milyon kar.

襤letmenin daha çok yönetim faaliyetleri s覺ras覺nda kulland覺覺 büro eyalar覺 DEM襤RBALAR hesab覺nda muhasebeletirilir.

A 襤letmesi sat覺n alm覺 olduu mal kar覺l覺覺nda sat覺c覺ya bir müteri çeki vermitir. Bu durumda yap覺lacak muhasebe kayd覺nda "Verilen çekler ve ödeme emirleri" hesab覺 alacakland覺r覺l覺r.

A iletmesi müterisi Naim Uygun'dan 15 milyar TL'lik alaca覺na kar覺l覺k ayn覺 tutarda 2 ay vadeli bir bono alm覺t覺r. Bu durumda Alacak Senetleri Hesab覺 borçland覺r覺l覺r. Al覺c覺lar Hesab覺 alacakland覺r覺l覺r.

Kasa Hesab覺n覺n borç kalan覺 kasada mevcut paray覺 gösterir. Bir iletmenin dönem sonu say覺m覺ndaki para mevcudu 60 milyon TL. ve Kasa Hesab覺n覺n borç kalan覺 60 milyon TL ise muhasebe kay覺tlar覺nda yap覺lacak bir ilem yoktur.

襤letmenin 1996 y覺l覺nda 120 milyon TL'ye sat覺n ald覺覺 demirbaa %20 üzerinden ay覺rd覺覺 amortisman tutar覺 24 milyon TL dir. 1997 y覺l覺 sonunda %70 oran覺yla yap覺lan yeniden deerleme sonucu hesaplanacak yeniden deerleme art覺覺 67 200 000 TL dir. 120*0.7=84, 24*0.7=16,8 , 84-16,8=67,2 deer art覺覺d覺r.

Bir iletme, hisse senedi sat覺n alarak sermayesine veya yönetimine kat覺ld覺覺 baka bir iletmeden olan alacaklar覺n覺 襤T襤RAKLERDEN ALACAKLAR HESABININ BORCUNDA izler.

Bir iletme deval覺n覺rken katlan覺lan maliyet ile söz konusu iletmenin rayiç bedelle hesaplanan net varl覺klar覺n覺n deeri aras覺ndaki olumlu farklar erefiye Hesab覺nda izlenir.

Bir kii veya kuruma aç覺k kredi aç覺labilmesi için aranan koullar: 襤lerinde deneyimli olmas覺, Faaliyet konusunun güvenli olmas覺, Uzun bir ticari geçmie sahip olmas覺, Ticari ahlak覺n覺n iyi olmas覺, O banka ubesinde yeterli ticari mevduat覺 olmas覺 ve komisyonlu iler getirmesi.

襤letme vadesi gelen senedini ilgili bankaya ödemi ve senedini geri alm覺sa yap覺lacak muhasebe kayd覺nda 321 Borç Senetleri Hesab覺 borçland覺r覺l覺r.

Özkaynaklar覺 artt覺ran unsurlar: Dönem net kar覺, Sermaye art覺覺, Olaand覺覺 yedekler, Yeniden deerleme art覺lar覺.

襤letmenin temettü gelirinin domas覺 durumunda 襤tiraklerden Alacaklar Hesab覺 borçland覺r覺l覺r, 襤tiraklerden Temettü Gelirleri Hesab覺 alacakland覺r覺l覺r.

Genel geçici mizandan yararlanmak suretiyle dönem sonu bilançosunun haz覺rlanamama nedenleri:
Baz覺 alacaklar覺n tahsili üpheli duruma dümü, baz覺 alacaklar覺n tahsil olana覺 tamamen ortadan kalkm覺 yani deersiz duruma dümü olmas覺.

Baz覺 mali nitelikteki ilemlerin kay覺tlar覺n覺n unutulmu olmas覺.

Portföydeki hisse senetlerinde al覺 bedellerine göre deer dümelerinin meydana gelmi olmas覺.

Mal hareketleri, aral覺kl覺 envanter yöntemine göre muhasebeletirildiinde eldeki mallar覺n deerini ilgili hesap kalan覺ndan saptama olana覺n覺n olmamas覺.

襤stenilmesine ramen borçlusu taraf覺ndan ödenmeyen senetli veya senetsiz alacaklar , Alacak Senetleri Hesab覺nda izlenir.

Duran varl覺klar覺n maliyetinin dönem sonuçlar覺na amortisman pay覺 olarak yüklenecek tutar覺n覺n belirlenmesinde Duran varl覺n bedeli, Duran varl覺覺n hurda deeri, Seçilen Amortisman yöntemi, Duran varl覺覺n ömrü gözönünde bulundurulur.

襤letmenin ç覺karm覺 olduu tahvillerin sat覺lm覺 olmas覺 ve bedelinin iletmenin ticari mevduat hesab覺na kaydedilmesi durumunda 102 Bankalar Hesab覺 borçland覺r覺l覺r, 405 Ç覺kar覺lm覺 Tahviller Hesab覺 alacakland覺r覺l覺r.

Borçlu cari hesap üzerinden tahakkuk eden faizler, 642 Faiz Gelirleri Hesab覺n覺n alaca覺na kaydedilir.

610 Sat覺tan iadeler, 621 Sat覺lan ticari mallar maliyeti, 600 Yurtiçi sat覺lar, 654 Kar覺l覺k giderleri Dönem Kar覺 veya zarar覺 hesab覺na devredilir.

Dönen varl覺klar, Duran varl覺klar, Özkaynaklar, Yabanc覺 kaynaklar bilançoda



襤lk yorumu siz yaz覺n !..

  • Yorumunuz en az 30 karakter olmal覺d覺r. (0)
襤lginizi 癟ekebilir...