Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi

16.12.2008 00:28 — Aöf 2. Sınıf Dersler,

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Osmanlı devletinin kurduÄŸu toprak düzeni ile elde ettiÄŸi kazanımlar:
Köylünün yaÅŸamı boyunca iÅŸleyebileceÄŸi toprağın sahibi olması
Memuru olan sipahiye para ödemekten kurtulması.
Sipahiden ve köylüden aldığı vergi ile hazineye gelir saÄŸlaması
Sipahiye yüklediÄŸi asker yetiÅŸtirme görevi ile güçlü bir orduya sahip olması

İttihat ve Terakki'nin önde gelen ideloÄŸu Ziya Gökalp'tir.

İstanbul Hükümetinin Mustafa Kemal PaÅŸa'ya 9.ordu komutanı olarak yüklediÄŸi görevler:
Yetki bölgesindeki huzurun saÄŸlanıp sürekli kılınması
Ordu ve halkın elinde bulunan silah ve cephanenin toplanması
Toplanan silah ve cephanelerin güvenli depolarda korunma altına alınması
Türklerin kurduÄŸu direnme örgütlerinin ortadan kaldırılması.

Osmanlı Hükümeti'ne yardımcı olmak amacı altında Kuvayı Milliye birlikleri arasında uyum saÄŸlamak ve bu milis güçlerine asker kazandırmak gibi önemli kararların alındığı yerel nitelikli kongre Nazilli Kongresidir.

Sivas Kongresinin sonuçları:
Yurttaki dağınık ve birbirinden habersiz direniÅŸ örgütlerinin tek çatı altında toplanması
Bağımsızlık düÅŸüncesi ile baÄŸdaÅŸmayan manda isteklerinden vazgeçilmesi
Damat Ferit Hükümeti'nin tutumuna karşı kesin cephe alınması
Meclis-i Mebusan'ın toplanması için PadiÅŸah üzerinde baskı yapılmasına karar verilmesi

Türk demokrasi yaÅŸamına "muhalefet" kavramını yerleÅŸtiren parti İttihat ve Terakki Fırkası'dır.

Ankara'nın Ulusal KurtuluÅŸ Savaşı'nın merkezi olarak seçilmesinin nedenleri:
Ankara'yı ziyaret eden Mustafa Kemal PaÅŸa'nın halkın büyük coÅŸkusu ile karşılanmış olması
İstanbul'dan gelen demiryolunun Ankara'da sona ermesi ve ulaşım olanaklarının o dönem için oldukça iyi olması
Şehrin Batı cephesine yakın olması
Anadolu'nun orta yerinde bulunduÄŸu için çarpışma alanlarına eÅŸit uzaklıkta bulunması.

İstanbul'un iÅŸgal edilmesinin sonuçları:
İstanbul'da ve oradaki yönetimde gerçekten bir umut kalmadığının anlaşılması
İstanbul'dan Ankara'ya doÄŸru, ulusal kurtuluÅŸu düÅŸünen bir aydın göçünün baÅŸlaması
Tek umut ışığının Mustafa Kemal ve çevresinden kaynaklandığının anlaşılması.
Mustafa Kemal'in Meclisin toplanma yeriyle ilgili düÅŸüncelerindeki haklılığın anlaşılması.

Birinci Dönem TBMM meÅŸruiyet kaynağını Ulustan almıştır.

I.Dönem TBMM'nin özellikleri:
Vekillerin, milletvekilleri arasından ve doÄŸrudan doÄŸruya TBMM tarafından seçilmesi
Yürütme gücünün doÄŸrudan doÄŸruya TBMM içinde olması.
Her vekilin kendisini seçen TBMM'ye karşı sorumlu olması.
Ordu ve kolordu komutanlarının milletvekili olabilmesi.

Birinci TBMM'nin yurtta ve dünyada otoritesini yaymak ve yeni bir varlık olduÄŸunu kanıtlamak amacıyla attığı adımlar:
İstanbul Hükümeti ile her türlü iliÅŸkisini kestiÄŸini duyurması
Hıyanet-i Vataniyye Kanununu çıkararak vatana ihanet suçu ve cezasının belirlenmesi.
Dünyadaki parlamentolara bir yazı gönderilerek, yeni doÄŸan siyasal varlığın tanınmasının istenmesi.
Rusya'da yeni kurulan rejimin hükümeti ile iliÅŸkiler kurulması için giriÅŸimlere baÅŸlanılması

Yunanlıların İstanbul'u işgal edememesinin nedeni İstanbul'un Anlaşma Devletlerince 16 Mart 1920'de işgal edilmiş olmasıdır.

Sevr AntlaÅŸması ile ilgili bir deÄŸerlendirme yapıldığında ÅŸu sonuçlara ulaşılır:
Osmanlı Devleti'nin İstanbul üzerindeki egemenliÄŸinin sona erdiÄŸi.
Ege Bölgesi'nin yönetiminin Yunanistan'ın eline geçtiÄŸi
GüneydoÄŸu Anadolu'nun bir bölümünün özerkleÅŸip, AnlaÅŸma Devletleri denetimi altına girdiÄŸi
Azınlıkların Türklerden daha fazla haklara sahip olduÄŸu

22 Haziran 1920'de başlayan Yunan saldırısında
Batı cephesinin açılmış olmasının
TBMM'nin kuruluÅŸunu ve amaçları bazı devletlere bildirmesinin
Ulusal ordunun kurulmasının
TBMM'nin San Remo kararlarını kabul etmeyeceğini belirtmesinin etkisi vardır.

Gümrü Barış AnlaÅŸmasının sonuçları:
Ermenilerin Sevr AntlaÅŸmasını tanımayarak, bu anlaÅŸma ile kendilerine verilmek istenen paydan vazgeçmesi.
Ermeni sorunu denilen yapay konunun kapanmış olması.
TBMM'nin devletler arası alanda varlığının ilk kez kanıtlanması
Uluslararası bir anlaÅŸmada TürklüÄŸün ilk kez vurgulanmış olması

I.İnönü Zaferinin sonuçları:
TBMM Hükümeti'nin otoritesinin ve saygınlığının artması.
AnlaÅŸma Devletleri arasındaki çekiÅŸmelerinin açığa çıkması.
Fransız ve İtalyanların Yeni Türk Devletini görüÅŸülmesi gereken bir siyasal varlık olarak kabul etmeye baÅŸlaması.
İngiliz kamuoyunda TBMM ile anlaÅŸmak ve pazarlık etmek eÄŸiliminin ortaya çıkması.

Tekalif-i Milliye Emirlerinin kapsamı:
Her ailenin orduya çamaşır, çorap ve çarık vermek zorunda olması.
Teknik elemanların ordu hizmetine alınması.
Halkın elindeki silah ve cephanelerin yetkililere teslim edilmesi.
Öküz ve at arabalarının yüzde onunun ordu hizmetine verilmesi.

Tarafların Mudanya AteÅŸkesi ile üzerinde anlaÅŸtıkları noktalar:
DoÄŸu Trakya'nın ateÅŸkesin imzalanmasından sonra on beÅŸ gün içinde boÅŸaltılması.
Meriç'in batısında güvenliÄŸi saÄŸlamak amacıyla AnlaÅŸma Devletlerince bir miktar asker bulundurulması.
Barış saÄŸlanıncaya kadar TBMM Hükümetinin sekiz bin jandarma erini DoÄŸu Trakya'da tutabilmesi
DoÄŸu Trakya'da boÅŸaltılan yerlerin ilk önce AnlaÅŸma Devletlerinin temsilcilerine daha sonra da Türk memurlarına bırakılması

TBMM Hükümeti'nin, Lozan'a gidecek olan Temsilciler Kurulu'na verdiÄŸi yönerge ile kesinlikle ödün verilmemesini istediÄŸi iki konu: Ermeni yurdu ve Kapitülasyonlar

Lozan Antlaşmasının kapsamı:
Kapitülasyonların her türlü sonuçları ile birlikte kaldırılması.
Azınlıkların Türk uyruklu sayılması.
Devlet borçlarının ödenmesi üzerinde her türlü yabancı gözetim ve denetime son verilmesi.
Musul sorununun ikili görüÅŸmelere bırakılması.

TBMM'ni olaÄŸanüstü yetkilere sahip bir meclis olmaktan çıkaran düzenleme 1924 Anayasasıdır.

Yeni Türk Devletinin ilk siyasal partisi Cumhuriyet Halk Fırkasıdır.
2.parti Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, 3.parti Serbest Cumhuriyet Fırkasıdır.

Türkiye Cumhuriyeti'nin 1950-1960 döneminin özellikleri:
Bazı kesimleri memnun etmek amacıyla devrimden ödün verilmesi.
Oy toplamak uÄŸrunda gereksiz fabrikaların açılması.
Hesapsız bir ithalat rejimi ile maddi sıkıntıların doğması.
Anayasa dilinin deÄŸiÅŸtirilmesi.

Montrö SözleÅŸmesinin hükümleri:
SavaÅŸta Türkiye tarafsız ise savaÅŸanların savaÅŸ gemilerinin BoÄŸazlardan geçememesi.
Türkiye'nin, savaÅŸa girerse ya da yakın bir savaÅŸ tehlikesi ile karşılaÅŸması halinde BoÄŸazları dilediÄŸine açıp kapatmada özgür olması.
BoÄŸazlarda Türkiye'nin savunma hakkının kesin olarak tanınması.
Ticaret gemilerinin geçiÅŸlerinin serbest olması.

Atatürk'ün, Türk Devrimi'ni gerçekleÅŸtirirken Ulusal EgemenliÄŸi en önde tutmasını saÄŸlayan temel neden devrimin doÄŸrudan doÄŸruya ulusça yapıldığını, ulusun malı olduÄŸunu vurgulamaktır.

Atatürk ilkelerine esas olan inkılapların saÄŸlam, tutarlı ve kalıcı niteliklerde olmasının temel nedeni evrensel boyutlu ve tarihi gerçeklere dayanmasıdır.

Osmanlı Devletinde ilk EÄŸitim Bakanlığı 1847 yılında tanzimant devrinde kurulmuÅŸ ve ilk Türk gazetesi çıkarılmıştır.

Yeni Türk Devletinin ekonomik alandaki yenileÅŸme çabaları: 1924 te iÅŸ bankasının kurulması, 1 temmuz 1926 da kabotaj hakkının tanınması, TeÅŸvik-i Sanayi Kanununun 1926 da kabul edilmesi,Anadolu Demiryollarının satın alınması.

Devletçi bir model, Türkiye Cumhuriyetinde 1929 yılından sonra izlenen ekonomik politikayı en iyi tanımlar.

1930 yılından sonra gerçekleÅŸtirilen inkılaplar: 1934te kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi, 1933 te üniversite reformu, 5 Åžubat 1937 de anayasaya 6 Atatürk ilkesinin girmesi, 12 Nisan 1931 de Türk Tarih Kurumunun kurulması.

AÅŸar vergisinin kaldırılması, Cumhuriyet döneminde ekonomik alanda yapılan yeniliklerden biridir.

Yeni Türk Devletinin yazı devrimi yapması için gösterebileceÄŸi gerekçeler: Arap alfabesinin zor okunması, arap alfabesindeki ünlü sayısının Türkçe için yetersiz olması, Arap alfabesinin bazı ünsüzlerinin Türk dili için gereksiz olması, Arap alfabesinin Türkçenin ses ve kelime yapısına uymaması.

Mustafa Kemal PaÅŸanın dış politikada belirlediÄŸi hedefler: Osmanlı devletinin uluslararası varlığının silinmesi, zafere eriÅŸince bir barış ortamı kurup yaÅŸatılması, uluslararası alanda tek Türk varlığı olarak yeni devletin anılması, Yabancı devletlerin yetkililerine Türk davasının anlatılmaya çalışılması.

1930 yılındaki Serbest Fırka denemesinin baÅŸarıya ulaÅŸamamasının ortaya çıkardığı temel yurt gerçeÄŸi: Türk toplumunun henüz çok partili siyasal yaÅŸama geçecek kültür düzeyine gelmediÄŸi.

5 Haziran 1925 te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılması, Meclisin Takriri Sükun Kanunuyla Hükümete verdiÄŸi yetkinin sonuçlarından biridir.

Amerika CumhurbaÅŸkanı Wilsonun ortaya attığı ilkeler, 1.Dünya Savaşının sonuçlarında etkili olmuÅŸtur.

1 Eylül 1939 da 2.Dünya Savaşının çıkmasında rol oynayan temel neden, 1938 yılından itibaren Almanyanın saldırgan siyasetinin artmasıdır.

Cumhuriyetin ilanıyla yeni Türk Devletinde görülen geliÅŸmelerden biri Güçler birliÄŸi ilkesinin kabul edilmesidir.

VatandaÅŸ egemenlik hakkını belli bir süre için kullanma yetkisini, seçtiÄŸi temsilcilerine bırakır ve temsilcilerin kabul ettiÄŸi bazı yasalar da halkoyuna sunulur. Bu yöntem yarı doÄŸrudan demokrasinin gereÄŸidir.

Atatürk'ün demokrasi tanımı ve anlayışı ile baÄŸdaÅŸanlar: Demokrasi fikirdir; bir kafa meselesidir. Herhalde bir mide meselesi deÄŸildir. Demokrasi bireysel olup, vatandaşın egemenliÄŸe insan sıfatıyla katılmasıdır. Demokrasi maddi refah meselesi deÄŸildir. Demokrasi tüm bireylerin aynı siyasal haklara sahip olmasıdır.

Millet olgusunun öÄŸeleri: Din birliÄŸi, Tarih ve kültür birliÄŸi, Irk birliÄŸi, dil birliÄŸi

1924 te halifelik kaldırıldı ve tevhidi tedrisat kanunu kabul edildi. 1925 te tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı. 1926 da Türk medeni kanunu kabul edildi. 1928 de anayasadan laikliÄŸe aykırı hükümler çıkarıldı. 1937 de 6 Atatürk İlkesi anayasaya alındı.

Atatürkün devlet anlayışına göre TBMM'nin konumunu belirler: Ulusun doÄŸrudan doÄŸruya kendi iradesi ile kurduÄŸu, ulusun altında, her zaman deÄŸiÅŸtirilebilen, ulusal iradenin aracıdır.

Laik devletin en belirgin özelliklerinden biri, din ve vicdan özgürlüÄŸünün sınırlarının geniÅŸ olmasıdır.

Laiklik ilkesini temel alan inkılaplar: Türk medeni kanununun kabulü, halifeliÄŸin kaldırılması, tevhidi tedrisat kanununun kabulü, Åžer'iyye bakanlığının kaldırılması.

Türk inkılabının niteliklerinden biri yeniliklere açık olmasıdır.

Tutsak ulusların bağımsızlık savaşı için yüreklenmesi, Türk devriminin dünyadaki etkilerinden biridir.

Atatürk ilkelerinden Milliyetçilik ilkesi, diÄŸerlerinin geliÅŸtirilmesinde ve sürdürülmesinde temel ilkedir.

Türk inkılabını korumanın yolları: İnkılabı yapanlar ve yürütenlerce durmadan kökleÅŸtirilmesi, İnkılabın getirdiklerinin her kesime anlatılması, İnkılaba karşı olanların aydınlatılması, Rejimi korumak için sert tedbirlere baÅŸvurulması.

Türkiye, 1952 yılında dünyada yerini almak için Kuzey Atlantik Paktına girmiÅŸtir. ( NATO'ya girmiÅŸtir. )

İhtilal, inkılabın ön aÅŸamasıdır.

23 Aralık 1876 tarihli anayasanın özellikleri: Yargı güvenliÄŸinin kesin olmaması. YurttaÅŸların siyasi parti kurma ve toplantı özgürlüklerinin olmaması. Anayasayı deÄŸiÅŸtirme ve kaldırma hakkının padiÅŸahta olması. EgemenliÄŸin Osmanlı ailesine ait olması.

İttihat ve terakki cemiyetinin özellikleri: Türk kadınına bazı haklar tanımanın yolunu açması. Özgürlük ve demokrasi isteÄŸi ile yola çıkıp parti diktatörlüÄŸü kurması. Ulusal bir burjuvazi yaratmaya çalışması. Her türlü yeniliÄŸi TürkçülüÄŸün ışığı altında yapmak istemesi.

DoÄŸu illerinin temsilcilerinden oluÅŸan bir kongrenin Erzurumda yapılmasının yararları: Erzurumda elde edilecek baÅŸarının Sivasta toplanması planlanan kongreye büyük moral olacağı düÅŸüncesi. Erzurum ile birlikte önemli bazı DoÄŸu illerinin henüz iÅŸgal edilmemiÅŸ olması. Yurttaki tek derli toplu askeri gücün Erzurumda bulunması dolayısıyla burada bütün yurda örnek olacak bir örgütlenme modelinin kurulabilecek olması.Kongre sonucu oluÅŸacak örgütün, Ermeni saldırıları karşısında savunma için 15. kolorduya daha çabuk yardım saÄŸlayabilecek olması.

Osmanlı Parlamentosunun hiçbir zaman doÄŸrudan doÄŸruya ulusun sahip olduÄŸu bir egemenlik anlayışını yansıtmamış olmasının temel nedeni egemenlik hakkının halka verilmemiÅŸ olmasıdır.

Sevr AntlaÅŸması ile ilgili deÄŸerlendirme yapıldığında ulaşılabilecek sonuçlar: GüneydoÄŸu Anadolunun bir bölümünde AnlaÅŸma Devletleri denetiminde yeni devletler kurulacağı. Osmanlı Devletinin İstanbul üzerindeki egemenliÄŸinin sona erdiÄŸi. Ege Bölgesinin yönetiminin Yunanistanın eline geçtiÄŸi. Azınlıkların Türklerden daha fazla haklara sahip olduÄŸu.

23 Åžubat 1921 tarihinde toplanan Londra Konferansından sonra ortaya çıkan durumlardan biri, TBMM Hükümetinin varlığının kabul edilmesidir.

Lozan Antlaşması ile İmroz, Bozcaada ve Tavşan Adası dışındaki Ege adalarının geri alınamamasının nedeni, Ege adalarının Balkan savaşlarında yitirilmiş olmasıdır.

1923 yılı Ekim ayında ortaya çıkan hükümet bunalımının nedenlerinden biri hükümet üyelerinin tek tek meclisten seçilmesidir.

Kültür geliÅŸmesinde en önemli etken, toplumsal etkileÅŸimin olmasıdır.

BirleÅŸmiÅŸ Milletler Örgütünün kabul ettiÄŸi İnsan Hakları Evrensel Bildirgesini tanıma konusunda çekimser kalan ülkeler: Sovyetler BirliÄŸi, Beyaz Rusya, Çekoslovakya, Yoguslavya, Ukrayna, Polonya, Suudi Arabistan, Güney Afrika. (8 çekimser, 48 kabul)

Mecellenin özellikleri: KiÅŸilik, aile ve mirasla ilgili konuları içermemesi. EÅŸya-kiÅŸi iliÅŸkilerine çok az yer verilmesi. Daha çok borç iliÅŸkilerini düzenlemiÅŸ olması. Hanefi hukukunun kurallarına göre düzenlenmiÅŸ olması.

1926 yılında çıkarılan Maarif TeÅŸkilatı Hakkında Kanunun temel amacı eÄŸitim kurumlarının yeni bir düzene sokulmasıdır.

Türk tarihinde planlı ekonomi dönemi ilk kez 1934 yılında baÅŸlamıştır.

Atatürk'ün demokrasi ile ilgili düÅŸünceleri: Demokrasi ekonomik bir geçim kaynağı deÄŸildir. Demokrasi siyasal özgürlüÄŸü saÄŸlayan bir sistemdir. Demokrasi vatandaşın egemenliÄŸe katılmasıdır. Demokrasi bütün bireylerin aynı haklara sahip olmasıdır.

"Ulus" un niteliÄŸi üzerinde düÅŸünen ilk Türk bilim adamı Ziya Gökalp.

Türk devrimini bir bütün olarak reddeden ikinci cumhuriyetçilerin özellikleri: Gayet iyi ve saÄŸlam bir eÄŸitim almış olmaları, Bugünkü oumsuzlukların nedeni olarak Mustafa Kemal'in kurduÄŸu Cumhuriyeti göstermeleri, Kemalizm ile demokrasinin baÄŸdaÅŸmayacağını savunmaları, Demokrasiden vazgeçilemeyeceÄŸine inanmış olmaları.

Sivas kongresi öncesinde Damat Ferit PaÅŸanın kongreyi engellemek amacıyla uygulamaya koymak istediÄŸi taktiklerden biri Ege bölgesinde ilerleyen Yunanlılarla bir anlaÅŸma yaparak makul bir çizgide durmalarını saÄŸlamaktır.

Osmanlı Meclis-i Mebusanının hiçbir zaman, doÄŸrudan doÄŸruya ulusun sahip olduÄŸu bir egemenlik anlayışını yansıtamamış olmasının temel nedeni Meclisin yetkilerini kısmak ve geniÅŸletmek hakkının kesin olarak padiÅŸahta olmasıdır.

Osmanlı Devletinin siyasal yapısında ve birinci TBMM'nde güçler birliÄŸi ilkesi yürürlükte olmasına raÄŸmen birbirinden oldukça farklıdır. Bu fark TBMM'nde egemenliÄŸin halkta olmasından kaynaklanmıştır.

Yunanlıların İstanbulu işgal edememesinin nedeni İstanbulun Anlaşma Devletlerince işgal edilmiş olmasıdır.

AnlaÅŸma devletleri birliklerinin, barış imzalanıncaya kadar İstanbul ve BoÄŸazlarda varlıklarını sürdürecekleri koÅŸulu Mudanya AteÅŸkes AntlaÅŸmasının kapsamındadır.

1923 yılı Ekim ayında ortaya çıkan hükümet bunalımının nedenlerinden biri Hükümet üyelerinin tek tek meclisten seçilmesidir.

1924 Anayasasının meclisin iÅŸleyiÅŸi ile ilgili olarak öngördüÄŸü ilkeler: Hükümetin bir program hazırlayarak meclisten güvenoyu almak zorunda olması. Meclise hükümeti her zaman denetleme ve düÅŸürme hakkı verilmiÅŸ olması. Bakanların Meclis tarafından deÄŸil BaÅŸbakanca saptanması. BaÅŸbakanın CumhurbaÅŸkanınca atanması.

İnönü döneminin eÄŸitim konusundaki atılımlar: Yeni yükseköÄŸretim kurumlarının açılması.EÄŸitimin halka yayılması çabasına ağırlık verilmesi.Teknik öÄŸretimin temellerinin atılması. Batı ve DoÄŸu kültürünün önemli eserlerinin Türkçeye çevrilmesi.

1.Dünya Savaşı sonunda Avrupa'da oluÅŸan genel siyasi durumlar: Alman sömürgelerinin İngiliz ve Fransızlar arasında bölüÅŸülmesi. Tirollerin İtalyaya baÄŸlanması. Çekoslovakya'nın kurulması. Polonya'ya Alman topraklarından büyük bir pay verilmesi.

İnsanların kendi içlerine kapanıp yüzlerce yıl aynı deÄŸerleri saklamalarını önleyen kültür öÄŸesi Bilim ve sanattır.

Sosyalistlerle sosyal demokrasiyi savunanlar arasında en belirgin fark yönetime geçme konusunda sosyalistlerin ihtilalciliÄŸi, sosyal demokratların halkın oyuna uymayı kabul etmesidir.

Demokratik Hukuk Devletinin iÅŸleyebilmesi için yargı gücünün bağımsız olması gereklidir.

Ulus egemenliÄŸine dayanan Yeni Türk Devleti'nin yönetim ÅŸekli olarak cumhuriyeti benimsediÄŸi günlerde geleneksel Osmanlı kurumlarından Hilafet ayakta kalmıştır.

1926 yılında çıkarılan Maarif TeÅŸkilatı Hakkında Kanun'un temel amacı eÄŸitim kurumlarının yeni bir düzene sokulmasıdır.

Türk tarihinde planlı ekonomi dönemi ilk kez 1934 yılında baÅŸlamıştır.

Osmanlı Devletinde Rumi Takvim daha çok mali iÅŸlerde kullanılmıştır.

Atatürk'ün demokrasi ile ilgili düÅŸünceleri: Demokrasi ekonomik bir geçim kaynağı deÄŸildir. Demokrasi siyasal özgürlüÄŸü saÄŸlayan bir sistemdir. Demokrasi vatandaşın egemenliÄŸe katılmasıdır.Demokrasi bütün bireylerin aynı haklara sahip olmasıdır.

Atatürk'ün yaptığı ulus tanımında yer alanlar: Beraber yaÅŸama konusunda ortak bir arzuya sahip olmak. Zengin bir hatıra mirasına sahip olmak. Birlikte yaÅŸama konusunda samimi olmak. Ortak mirasın korunması konusunda müÅŸterek iradeye sahip olmak.

1926'da kabul edilen Türk Medeni Kanununun laiklik için temel sayılabilecek maddesi RüÅŸt yaşına ulaÅŸan çocuÄŸun dinini seçmekte özgür olması.

Türk Devrimini korumanın yolları: Devrime tepki gösterenlere karşılık verilmesi. Devrimin yapanlar ve yürütenlerce durmadan kökleÅŸtirilmesi. Devrimi korumak için gerektiÄŸinde sert önlemlerin alınabilmesi. Devrimin getirdiklerinin tüm topluma anlatılması.

Osmanlı Parlamentosunun hiçbir zaman doÄŸrudan doÄŸruya ulusun sahip olduÄŸu bir egemenlik anlayışını yansıtmamış olmasının temel nedeni Egemenlik hakkının halka verilmemiÅŸ olmasıdır.

Ulusal ordunun kurulması aÅŸamasında karşılaşılan para sıkıntısını gidermek amacıyla TBMM Hükümeti tarafından baÅŸvurulan yollar: Halka yeni vergiler konması, Posta havalelerinin geciktirilmesi,Vergilerin oranlarının arttırılması, Bankalardaki paralara el konulması

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası "Parti dinsel düÅŸüncelere ve inançlara saygılıdır." maddesini programına almakla "Türk toplumunun evrimsel geliÅŸmeyi saÄŸlayamadığı için devrime gittiÄŸini" tarihsel ve toplumsal gerçeÄŸi kavrayamadığını göstermiÅŸtir.

Hatay'ın Türkiye'ye katılmasını saÄŸlayan geliÅŸmeler: Fransa'nın Suriye'deki mandasını bırakmak istemesi, İngiltere'nin Türkiye'den yana arabuluculuk görevini üstlenmesi, Uluslar Kurumunun denetiminde olan Hatay parlamentosunu oluÅŸturacak seçimlerin Fransızlar tarafından yürütülememesi, Hatay parlamentosunda Türkiye ile birleÅŸme kararının alınması.

"Aydınlanma Döneminin getirdiÄŸi özgürlük anlayışı" Ulus Devlet kavramının ortaya çıkmasına neden olmuÅŸtur.

ÇoÄŸunluÄŸun her zaman haklı olduÄŸu formülünü ortaya atarak yasaların ancak bu yolla yapılabileceÄŸini söyleyen düÅŸünür Rousseau'dur.

Atatürk tarafından uygulamaya konulan temel iktisat politikaları: Anti-enflasyonist para-kredi politikası, Denk bütçe politikası, Planlı kalkınma politikası, Devalüasyonsuz dış ekonomik iliÅŸkiler politikası.

EgemenliÄŸi kullananların, bu hakka seçime dayalı olarak sahip bulundukları devlet biçimi Cumhuriyettir.

Türk yurttaÅŸlarına geniÅŸ bir din ve vicdan özgürlüÄŸü tanıyan ilk anayasa 1924 Anayasasıdır.

Atatürk'çü Sistemi bir bütün olarak reddedenlerin 1.grubu "Osmanlı sistemine dönmek özleminde olanlar, 2.grubu iyi ve saÄŸlam bir eÄŸitim almış olanlardır.

Türk siyasal bilincini geliÅŸtiren ve güçlendiren en önemli öÄŸe "EgemenliÄŸin ulusa ait olması" dır.

Kabilelerin devlet düzenine geçmesini saÄŸlayan etkenler: Aynı dili konuÅŸtuklarını anlamaları, Ortak ekonomik çıkarlarının olduÄŸunu görmeleri, Aynı inanca sahip olduklarını anlamaları, DüÅŸmanlarının ortak olduÄŸunu anlamaları

HalifeliÄŸin kaldırılmasından sonra ortaya çıkan tepki çevrelerinin oluÅŸturduÄŸu gruplar: Devrim adımlarını benimseyen ancak bunların çerçevesini çizemeyerek iktidara geçmeye çalışanlar, Halifesiz bir Cumhuriyeti kabullenmekle birlikte daha ileriye gidilmesini istemeyenler, Cumhuriyeti kabul etmekle birlikte halifesiz bir toplum düÅŸünemeyenler, Cumhuriyete ve HalifeliÄŸin kaldırılmasına kesinlikle karşı olanlar.

Ulus egemenliÄŸine dayanan Yeni Türk Devleti'nin yönetim ÅŸekli olarak cumhuriyeti benimsediÄŸi günlerde, geleneksel Osmanlı kurumlarından Hilafet ayakta kalmıştır.

Yeni Türkiye Devleti'ndeki bütün okulların Milli EÄŸitim Bakanlığına baÄŸlanması Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile olmuÅŸtur.

Aydınlanma düÅŸüncesinin Osmanlı Devletine yavaÅŸ bir ÅŸekilde girmesinin nedenleri: EÄŸitim alanındaki geliÅŸmelerin yetersiz olması, Geleneksel devlet düzeninin deÄŸiÅŸmeyeceÄŸinin düÅŸünülmesi, Devletin tanrısal nitelikte bulunduÄŸu yargısının kesin olması, Devletin ekonomik açıdan durgunluk döneminde olması.

Türkiye'nin devletçi bir ekonomik politika uygulamaya geçmesinin temel nedeni her çareye baÅŸvurulduÄŸu halde sanayi iÅŸletmesi kuracak özel giriÅŸimcilerin ortaya çıkmamasıdır.

Türk tarihinde siyasal özgürlükler uÄŸrunda ilk mücadele Genç Osmanlılar tarafından verilmiÅŸtir.

Siyasal partilerin kurulması döneminin açılması, Meclisi Mebusanın yetkilerinin arttırılması, Hükümetin meclise karşı sorumluluÄŸunun kabul edilmesi, PadiÅŸahın yasama yetkisinin daraltılması, 1909 Anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸi ile olmuÅŸtur.

İtalya'nın Birinci Dünya Savaşı baÅŸladığında taraf deÄŸiÅŸtirerek İtilaf Devletleri yanına geçmesinin doÄŸurduÄŸu sonuç Avusturya-Macaristan ordularının Kuzey İtalya'ya yayılması dolayısıyla cephelerin geniÅŸlemesidir.

Ulusal bir bilincin doÄŸması ve baÅŸlatılan kurtuluÅŸ hareketinin ulusa mal edilmesi konusunda kesin karara varılması düzenli ordunun kurulmasıyla olmuÅŸtur.

Yurtseverler tarafından, İstanbul Hükümetine baÄŸlı olarak yarı özerk bir siyasal kuruluÅŸ düÅŸüncesinin pekiÅŸtirildiÄŸi kongre AlaÅŸehir Kongresidir.

Avrupa'yı demokratik deÄŸerlerin iÅŸlediÄŸi bir ülkeler topluluÄŸu haline getirmek, insan haklarını ve özgürlüklerini el birliÄŸi ile korumak amacıyla kurulan uluslararası örgüt Avrupa Konseyidir.

Yurdun savunulması için bütün ulusal güçlerin toparlanması, Osmanlı Devletinin Uluslar Kurumuna alınmasının saÄŸlanması, yurtdışına kurullar gönderilerek Türklerin uÄŸradıkları haksızlıkların anlatılması gibi amaçları gerçekleÅŸtirmek isteyen kongre Milli Kongre'dir.

İttihat ve Terakki Cemiyetinin özellikleri: Türk kadınına bazı haklar tanımanın yolunu açması, Özgürlük ve demokrasi isteÄŸi ile yola çıkıp diktatörlüÄŸü kurması, Ulusal bir burjuvazi yaratmaya çalışması, Her türlü yeniliÄŸi TürkçülüÄŸün ışığı altında yapmak istemesi.

TBMM nin kuruculuk niteliği 1924 Anayasası ile sona ermiştir.

Halkçılığın amaçları: Türk halkının kendi kendini yönetmesini saÄŸlamak, Ulusal egemenlik esasına göre demokratik bir rejimi pekiÅŸtirmek, Halkın hakça eÅŸit bir düzen içinde yaÅŸamasını saÄŸlamak, Toplumsal dayanışmayı ve birliÄŸi saÄŸlayarak insanları mutlu kılmak.

Atatürk ideolojisinin üzerinde kurulduÄŸu iki üst ilke Akılcılık ve Ulusçuluktur.

İtilaf Devletlerinin 16 Mart 1920 de İstanbul'u resmen iÅŸgal etmelerine neden olan en önemli olay son Osmanlı Mebusan Meclisinde Misak-ı Millinin ilan edilmesidir.

1876 Osmanlı Anayasasının varlığını kesin olarak ortadan kaldıran olay 1 Kasım 1922 de Saltanatın kaldırılmasıdır.

1950-60 dönemi iktidarlarının en belirgin özelliÄŸi "Türk Devrimini bir bütün oarak benimsememek"

1-Türk Tarih ve Dil Kurumlarının çalışmaya baÅŸlaması
2-Üniversite reformu
3-Belediye seçimlerinde kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması
4-Din adamlarının kılıklarının düzenlenmesi

Ayastefanos antlaÅŸması ile Kıbrıs adasının yönetimi İngilizlere bırakılmıştı.

Türk tarihinde SaÄŸlık Bakanlığı ilk kez 1920 'de kuruldu.

Türk halkına sendikalaÅŸma olanağının verildiÄŸi, iÅŸçiye grev ve toplu sözleÅŸme hakkının tanındığı ilk anayasa 1961 anayasasıdır.


Yorum Yazın


Yorumları Gizle | İçeriği Gizle