Bir zaman boyutuna bağlı olmadan ifade edilebilen değişkenlere stok değişken denir.

Bir ekonomik sistemdeki bütün deÄŸiÅŸkenlerin deÄŸiÅŸebileceÄŸi zaman dilimine uzun dönem denir.

Pasta sayısı: 0 1 2 3 4 5, Toplam fayda: 0 12 21 28 33 36 ise 5.dilim pastanın tüketiciye saÄŸladığı marjinal fayda 3 tür. Marjinal fayda: 0 12 9 7 5 3

Bir malın fiyatını belirleyen temel faktörler arz ve taleptir.

EÅŸ fayda eÄŸrisi üzerinde B(4,8), C(8,4) iken tüketici B noktasından C noktasına geçerken et ile ekmek arasındaki marjinal ikame oranı 1 dir. (8-4)/(8-4)=1

Tüketicinin gelirinin deÄŸiÅŸmesi durumunda ulaÅŸabileceÄŸi yeni tüketici denge noktalarını gösteren eÄŸriye gelir-tüketim eÄŸrisi adı verilir.

DeÄŸiÅŸken girdi miktarı 8, toplam fiziki ürün 120 birim iken, deÄŸiÅŸken girdi miktarı 12'ye çıkarıldığında toplam fiziki ürün 160 oluyorsa marjinal fiziki ürün 40/4=10 bulunur. 160-120=40 12-8=4

Toplam fiziki ürünün maksimum olduÄŸu noktada marjinal fiziki ürün sıfırdır.

Üretim için sadece iki girdinin kullanıldığı ve bu iki girdinin de deÄŸiÅŸken olduÄŸu durumda, aynı toplam ürün miktarını saÄŸlamaya imkan verecek girdi bileÅŸimlerinin geometrik yerlerini birleÅŸtiren eÄŸrilere eÅŸ ürün eÄŸrisi denir.

EÅŸ ürün eÄŸrilerinin özelliklerinden biri orijine göre dış bükey olmalarıdır.

Talep eÄŸrisinin yer deÄŸiÅŸtirmesinin nedenleri: Tüketicinin zevk ve tercihlerinin deÄŸiÅŸmesi, Tüketicinin gelirinin artması, Tamamlayıcı mal fiyatlarının yükselmesi, Ä°kame malları fiyatlarının düÅŸmesi.

Tüketiciler belirli bir ihtiyaçlarını karşılarken, birbirlerinin yerine kullanılabilen mallara ikame malı denir.

Üretim faktörlerinin fiyatlarının düÅŸmesi, bir malın arz eÄŸrisinin saÄŸa doÄŸru kaymasına neden olur.

Alıcıların, satıcıların, mal ve hizmetler ile üretim faktörlerinin hiçbir ek maliyete katlanmadan tam bir hareket serbestliÄŸine sahip olmaları tam rekabet piyasası özelliklerinden mobiliteyi ifade eder.

Örümcek Ağı Teoremine göre, herhangi bir nedenle piyasa dengesi bozulduÄŸunda, gittikçe dengeye yönelen dalgalanmalar sonucu piyasa dengesinin kendiliÄŸinden oluÅŸması talep eÄŸrisi arz eÄŸrisinden daha yatıksa sözkonusudur.

King Kanununa göre, tarım sektöründe çok ürün elde edilen yıllarda satış hasılatının azalmasının nedeni tarım ürünleri talep esnekliÄŸinin 1 'den küçük olması.

Bir firmanın üretim ölçeÄŸinin büyümesi:
Hem hammadde hem de mamul madde taşıması için yapılacak giderlerin azalmasına
Birim başına düÅŸen yönetim giderlerinin azalmasına
Ä°ÅŸçiler arasındaki iÅŸ bölümü ve uzmanlaÅŸmanın artmasına
Sabit faktör giderlerindeki artışın, üretim ölçeÄŸindeki artışın altında kalmasına neden olur.

Hammadde harcamaları değişir maliyettir.

Tam rekabet piyasasında bir firmanın kapanma noktasını
Ortalama deÄŸiÅŸir maliyet=Fiyat
gösterir.

Tam rekabet piyasasında marjinal gelir fiyata eşittir.

Oligopolcu firmaların ürettiÄŸi mallar birbirlerini ikame edebilen mallarsa ortaya çıkan piyasa türüne noksan oligopol denir.

Birden fazla sayıda firma tarafından üretilen ve birbirlerini büyük ölçüde veya tam olarak ikame eden bazı malların, birbirinden farklı ya da farklıymış gibi gösterilmesi sonucu her firmanın belirli bir alıcı kitlesine sahip olabildiÄŸi piyasalara tekelci rekabet denir.

Arz esnekliğinin sıfır (minimum) olduğu durumda ekonomik rant maksimumdur.

Bir maldan bir birim daha fazla üretmek için öteki malın üretiminden ne kadar fedakarlık etmek gerektiÄŸini gösteren orana marjinal dönüÅŸüm oranı denir.

Hiç kimsenin refahını azaltmaksızın bazı bireylerin refahını artıran her türlü deÄŸiÅŸikliÄŸin toplum refahını artırması pareto optimalite kriterini ifade eder.

Tüm ekonomik birimlerin kendi çıkarlarını maksimize etmek için uÄŸraÅŸmaları homo economicus ekonomi bilimi varsayımıdır.

EÅŸ marjinal fayda ilkesi varsayımları: Belirli dönemde piyasadaki tüm mal ve hizmetlerin fiyatının sabit olduÄŸu, Tüketicinin incelenen dönemdeki gelirinin sabit olduÄŸu, Tüketicinin kendisine en yüksek faydayı saÄŸlayacak mal demetini seçtiÄŸi, Tüketicinin her mal ve hizmetin marjinal faydasını bildiÄŸi,

Toplam fiziki ürünün maksimum olduÄŸu noktada marjinal fiziki ürün sıfırdır.

Denge fiyatı 70 TL iken herhangi bir malı 135 TL'den almaya razı olan bir tüketicinin saÄŸlayacağı tüketici rantı 65 TL'dir. 135-70=65

Herhangi bir malın talep miktarı arttığında, arzında da aynı miktarda bir azalış meydana gelirse piyasa fiyatı yükselir.

Bir piyasada herhangi bir malın talebinin arzından fazla olması durumunda ortaya çıkan talep fazlasının, fiyatları enflasyonist baskı yaratacak ölçüde artırmasını önlemek amacıyla devletin ekonomiye müdahale ederek söz konusu malın fiyatını yasalarla sınırlamasına tavan fiyat uygulaması denir.

Tam rekabet piyasasındaki bir firmanın toplam gelirinin toplam maliyetine eşit olduğu durumda firma başabaş noktasındadır.

Tekel piyasasındaki bir firmanın ürettiÄŸi mallara iliÅŸkin fiyat farklılaÅŸtırması yapabilmesi için gerekli koÅŸullar: Piyasayı alt piyasalara ayırırken önemli bir marjinal maliyetin çıkmaması. Firmaların en azından ilgili malı görünüÅŸte deÄŸiÅŸtirerek farklı yerlerde farklı fiyattan satması. Ä°lgili malın piyasanın her bölümünde farklı talep esnekliklerine sahip olması. Malın satıldığı piyasanın bölümlü olması.

Pareto optimalitesi koÅŸulunun saÄŸlanabilmesi için tam rekabet piyasa türünün geçerli olması gerekir.

Toplam fiziki ürün miktarı 1260 birim, kullanılan deÄŸiÅŸken girdi miktarı 30 birim ise ortalama fiziki ürün 42 dir. 1260/30=42

Üretim için sadece iki girdinin kullanıldığı ve bu iki girdinin de deÄŸiÅŸken olduÄŸu durumda, aynı toplam ürün miktarını saÄŸlamaya imkan verecek girdi bileÅŸimlerinin geometrik yerlerini birleÅŸtiren eÄŸrilere eÅŸ ürün eÄŸrisi denir.

Fiyatı 750 TL olan bir mal, bir günde 60 birim talep edilirken, fiyatı 650 TL'ye düÅŸtüÄŸünde talep edilen miktar 70 birime yükseliyorsa talebin fiyat esnekliÄŸi 1,25 tir.

Engel yasasında tüketicilerin geliri arttıkça:
Giyim harcamaları gelirle aynı oranda artar. Gıda harcamalarının toplam harcama içindeki oranı azalır. Kültürel harcamalar gelir artışından daha hızlı artar. Barınma harcamaları gelirle aynı oranda artar. SaÄŸlık ve likse yönelik harcamalar gelir artışından daha hızlı artar.

İlgili malın fiyatındaki değişme, arz edilen miktarı kesinlikle etkilemiyorsa, arz esnekliği sıfırdır. e=0

Belli bir dönemde, bir ülke vatandaÅŸlarının sahip oldukları üretim faktörleri kullanılarak üretilmiÅŸ bütün nihai mal ve hizmetlerin piyasa fiyatları ile hesaplanmış deÄŸerine gayri safi milli hasıla denir.

1987'nin sabit fiyatlarıyla gayri safi milli hasıla(GSMH) 1997'de 300 trilyon TL, 1998'de 324 trilyon TL ise, 1998 yılı ekonomik büyüme hızı %8 dir. (324-300)/300=8

Bireylerin tüketim harcamalarını etkileyen faktörler: Reel faiz oranları, Harcanabilir gelir, Hanehalkı yaÅŸ ortalaması, Gelecekte beklenen gelir

Marjinal tüketim eÄŸilimi 0,70 olan bir ekonomide marjinal tasarruf rÄŸilimi 0,30 dur. Marjinal tasarruf eÄŸilimi=1-marjinal tüketim eÄŸilimi

Otonom tüketim 12 katrilyon TL, otonom yatırım 9 katrilyon TL, marjinal tüketim eÄŸilimi 0,8 ise bu ekonomideki milli gelir denge düzeyi 105 katrilyon TL'dir. Y=(12+0,8.Y)+9

Dış ticaretin varolduÄŸu bir ekonomide dış ticaret çarpanı 1:(marjinal tasarruf eÄŸilimi+marjinal ithalat eÄŸilimi)

Mal olarak ele alındığında hemen hemen hiç deÄŸeri olmayan , ancak üzerinde yazılı miktar kadar bir deÄŸer taşıyan paraya itibari para denir.

Ani mevduat çıkışlarını karşılamak ve karlı yatırım fırsatlarını deÄŸerlendirebilmek amacıyla bir emniyet unsuru olarak bankaların ellerinde tuttukları rezervlere serbest rezervler denir.

Talep enflasyonuna yol açan nedenler: Kamu harcamalarının artması, Dış ülkelerde reel gelirin artması, Para arzının artması, Dış ülkelerin fiyatlar genel düzeyinin yükselmesi

Ekonomide fiyat artışları yanında üretimin azalmasına stagflasyon denir.

Fonksiyonel gelir dağılımına göre, giriÅŸimcinin üretim faaliyetleri sonucu elde ettiÄŸi gelir kardır.

Gelecekteki bir tarihte teslim için bugünden satın alınan veya satılan iÅŸlem için öngörülen döviz kuru Forward döviz kuru denir.

EÅŸ anlı konjonktür göstergeleri: Sanayi üretim endeksi, Tarım dışı sektörlerde ödenen ücretler, Ä°malat ve ticaret sektörlerindeki satış hacmi, KiÅŸisel gelir.

Keynesyen teoriye göre ekonomik konjonktürün itici gücü gelecekteki satışlara ve kara iliÅŸkin bekleyiÅŸlerdir.

Ä°ÅŸgücündeki 15 birimlik artış hasılada 60 birimlik bir artışa yol açıyorsa emeÄŸin marjinal verimi 4 tür. 60/15=4

Bir ekonomide kısa dönemde geçici olarak meydana gelen ÅŸokların uzun dönem dengesini bozması, ancak durum yeniden normale döndüÄŸünde ekonominin eski uzun dönem dengesine dönememesine Hysteresis hipotezi denir.

Ä°ki ayrı üreticinin eÅŸürün eÄŸrilerinin birbirlerine teÄŸet oldukları noktaları birleÅŸtiren eÄŸriye etkin üretim eÄŸrisi denir.

Reel ekonomik dalgalanmalar teorisini savunan iktisatçılara göre, ekonomide yaÅŸanan ÅŸokların kaynağı teknolojik deÄŸiÅŸmelerdir.

Akım deÄŸiÅŸkenleri: Tüketim, Yatırım, Ä°hracat, Üretim.
Para arzı akım değişkeni değildir.

1998 yılında nominal GSMH 16 katrilyon TL, Fiyat endeksi 125 ise 1998 yılı reel GSMH değeri 12,8 katrilyon TL dir. Reel GSMH=Nominal GSMH*100/Fiyat ekdeksi=16*100/125=12,8

Bir ekonominin belirli bir dönemindeki baÅŸarısının ölçülmesinde kullanılan temel kıstaslar: Enflasyon oranı, Büyüme hızı, Ä°ÅŸsizlik oranı.

Otonom yatırım kararını etkileyen etmenler: Reel faiz oranı, Sermayenin marjinal etkinliÄŸi, Alternatif yatırım türlerinin getirileri, Amortisman yatırımlarına duyulan ihtiyaç

Milli gelir 800 trilyon TL, Otonom ithalat 250 trilyon TL, Marjinal ithalat eÄŸilimi 0,65 ise toplam ithalat 770 trilyon TLdir. M=250+0,65*800=770

Bir ekonomideki bazı bireylerin planlanan tasarrufları artırma giriÅŸimlerinin ve daha fazla tasarruf yapma arzularının milli geliri ve dolayısıyla cari toplam tasarrufları aÅŸağıya çekme olgusuna tasarruf paradoksu denir.

Toplam arz eÄŸrisini kaydıran fiyat dışı etmenler: verimlilikteki deÄŸiÅŸmeler, girdi fiyatlarındaki deÄŸiÅŸmeler, kamu düzenlemeleri, kurumlar vergisi ve sübvansiyonlar

Paranın, mal ve hizmetlerin satın alınmasında kullanılmak üzere satın alma gücünü elde tutma olanağı saÄŸlaması para fonksiyonlarından deÄŸer biriktirme aracı olma'yı ifade eder.

LM nin keynesyen bölgesinde (yatay) milli geliri arttırabilmek için maliye politikası daha etkin olacaktır.

Vergilerin dahil edilmediÄŸi bir ekonomiye ait IS-LM modelinde, devletin kamu harcamalarını menkul kıymet piyasasında tahvil satarak karşılaması durumunda , artan tahvil arzı sonucu tahvil fiyatlarının düÅŸmesi ve faiz oranlarının yükselmesi dolayısıyla yatırımların bir miktar azalmasına dışlama etkisi denir.

Maliyet enflasyonuna yol açan faktörler: parasal ücretlerdeki artış, hammadde fiyatlarındaki artış.

Hedeflenen reel ücret 500bin TL/saat, beklenen fiyat düzeyi %60 ve gerçekleÅŸen fiyat düzeyi %80 iken reel ücret düzeyi 375000 TL/saattir. Nominal ücret=hedeflenen reel ücret*beklenen fiyat düzeyi
Reel ücret=hedeflenen reel ücret*beklenen fiyat düzeyi/gerçekleÅŸen fiyat düzeyi=500000*60/80=375000

EÅŸdeÄŸer üretim faktörlerine, üretime aynı katkıyı yapmalarına karşın farklı ödeme yapılmasına ekonomik ayırım denir.

Cari hesap açığı+net sermaye giriÅŸi=0 eÅŸitliÄŸi bir ülkenin ödemeler bilançosunun her durumda dengede olduÄŸunu gösterir.

Monetarist konjonktür teorisine göre, ekonomik dalgalanmalara neden olan temel faktör para arzındaki dalgalanmalardır.

Solow büyüme modeline göre, duraÄŸan durumda iÅŸçi başına sermayedeki ve hasıladaki deÄŸiÅŸme oranı sıfıra eÅŸittir.

Ekonomik büyüme kaynakları: Ä°ÅŸgücündeki artış, sermaye birikimindeki artış, teknolojik geliÅŸmeler ekonomik büyümenin kaynakları arasında yer alır.

Tam istihdamda talep edilen mal ve hizmet miktarının ekonominin tam istihdam kapasitesini aÅŸmasına enflasyonist açık denir.