ÜNÄ°TE 1

iktisat:kıt kaynakların seçenek kullanımları arasındaki akılcı insan  davrabışlarını inceler.

iktisadın çalıma alanı:üretim, tüketim,dağıtım gibi iktisadi olayların yanısıra iktisadi kurum ve organizsyonları, gelirin elde edilme süresi, paranın fonksiyonları, kredi, borçlanma gibi ulusal ve uluslar arası iktisadi olaylardır.iktisat arkadaÅŸlık,yurt sveerlik, içtenlik gibi sayısal olmayan konularda deÄŸerleme yapmaz.

iktisadın görevleri

1.yorum görevi:neden-sonuç iliÅŸkilerini bilimsel olarak ortaya koyar

2.seçicilik görevi:iktisadi olaylar içinden iktisada uyugun ve önemli olanları seçer.

3.kuram oluÅŸturmak:bir seyin analizinde iktisat kuramlar oluÅŸturur. bu kuramlar olmadan gerçek olayı deÄŸerlendirmek imkansızdır.

4.iktisat ekonomik olaylar sonucu ortaya çıkan miktar yada tutarların büyüklüÄŸünü küçüklüÄŸünü etkileyen güçleri inceler.

iktisadi yöntemler

1.istatiksel yöntem

2.mantıksal akıl yürütme yöntemi

Not:iktisatta deney yapılamaz.ancak istatiksel yöntem kontrollü deneylerin kötü bir benzeridir.

istatiksel ve deneysel yöntemin farkı:

deneyde konuyla ilgisi olmayan deÄŸiÅŸkenleri dışarda bırakabiliriz.istatiksel yöntemde bırakamayız.

iktisatta kullanılan teknikler

1.sözle anlatım:örn fiyat artınca talep miktarı azalı

2.çizimle anlatım grafikle anlatım

3.cebirsel anlatımformullerle

deÄŸiÅŸkenler

1a.bağımsız deÄŸiÅŸken:fonksiyon içinde diÄŸer deÄŸiÅŸkenlerdeki gibi deÄŸiÅŸimlerden etkilenmeyen deÄŸiÅŸkendir

b.bağımlı değişken:bağımsız değişkene bağlı olan değişkendir.

2a.stok deÄŸiÅŸken:deÄŸeri zamanın belli bir anında ölçülebilen deÄŸiÅŸkendir.

b.akım deÄŸiÅŸken :belirli bir zaman dilimi içinde ölçülemeyen deÄŸiÅŸkendir.

örn:servet stok, gelir akım deÄŸiÅŸkendir

3a.içsel deÄŸiÅŸken(endojen):deÄŸeri model içinde belirlenir

b.dışsal değişken(exojen)değeri model dışında belirlenir.

Fonksiyonlar

c=2+7y  === artan fonksiyon

y=-2y      === azalan fonksiyon

ihtiyaç:fizyolojik ve kültürel ihtiyaçlar olmak üzere ikiye ayrılır.fizyolojik ihtiyaçlar beslenme, giyinme ve barınma, kültürel ihtiyaçlar ise sinemaya gitmek, tiyatroya gitmek gibi ihtiyaçlardır.

mal:insan ihtiyaçlarını karşılayan her türlü fiziksel varlığı ifade eder.

Tüketici:mal tüketerek ihtiyaçlarını karşılayan kimseye denir.

Fayda:malların ihtiyaçları giderme özelliÄŸidir.tüketicilerin amacı malların tüketimi sonucu elde edilen faydayı max. kılmaktır.

mal kümesinin özellikleri:mal kümesinde yer alan mal çeÅŸidine n dersek, n sayılabilir bir sayıdır.yani sonmsuz deÄŸildir.ancak tüketim miktarı en fazla sonsuz olabilir en az sıfır.

Homo Economicus Varsayımı:iktisadi insan anlamına gelir.iktisadi insan, iktisadi akılcı insan olarak da isimlendirilir.iktisat biliminin en temel varsayımıdır.

iktisadi akılcılığın özellikleri

1.tam bilgiye sahip olma

2.seçici olma

3.tercihler arasında tutarlı olma

4.çoÄŸu aza tercih etme

fayda Fonksiyonu:tüketicinin tükettiÄŸi malla bu tüketim arasındaki iliÅŸkiyi gösteren fonksiyona fayda fonksiyonu denir.

fayda fonksiyonunun özellikleri

1.malların tüketilen miktarlarının artan bir fonksiyonudur.

2.sadece bir malın tüketilen miktarı arttığında toplam fayda azalarak artar.

3.her bireyin fayda fonksiyonu farklıdır.bireyler arası fayda karşılaştırılması yapılamaz.

Fayda kuramları

1.ordinalistler(sıralayıcılar)

fayda ölçülemez fayda karşılaÅŸatırılamaz fayda sıralanabilir fayda subjektiftir bir maldan saÄŸlanan fayda diÄŸer mallardan bağımsız olmaz

2.kardinalistler(sayıcılar)

fayda ölçülebilir (util denilen birim ile) fayda objektiftir. bir maldan saÄŸlanan fayda diÄŸer mallarınkinden bağımsızdır.

diÄŸer malalrın tüketim miktarı sabitken bir malın tüketim miktarı arttığında toplam fayda azalarak artar.bu özelliÄŸe azalan marjinal fayda özelliÄŸi denir.

Toplam fayda:bir malın tüketilen tüm birimlerinin saÄŸladığı faydadır.TU ile gösterilir.

Marjinal Fayda toplam:tüketim miktarının bir birim arttırılması durumunda toplam faydada meydana gelen deÄŸiÅŸmeye denir..Marjinal fayda tüketim arttırıldıkça sürelkli olara azalır bunun nedeni ihtiyaçlar karşılandıkça ÅŸiddetinin azalmasıdır.MU ile gösterilir.

Marjinal fayda; toplam faydadaki deÄŸiÅŸmenin tüketim miktarındaki deÄŸiÅŸmeye oranıdır.

Toplam faydadaki deÄŸiÅŸme

Marjinal fayda= ----------------------------------

tüketim mikt. deÄŸiÅŸme

toplam fayda eÄŸrisine çizilen teÄŸetin eÄŸimi marjinal faydayı verir.

Azalan marjinal fayda yasası:diÄŸer malların tüketim miktarları sabitken bir  malın tüketilen miktarı arttırıldığında toplam fayda azalarak artar.

ÖRN:  X     MU

---    ---

1      10

2      18

3      23

4      25

5      25

6     24  tabloya göre 4. birim mal tüketildiÄŸinde marjinal fayda deÄŸeri kaçtır?

Toplam faydadaki deÄŸiÅŸme        25-23                2

Marjinal fayda= ----------------------------------=---------------=---------=2

tüketim mikt. deÄŸiÅŸme                4-3                    1

farksızlık eÄŸrileri:tüketiciye bellirli bir toplam faydayı saÄŸlayan tüketim bileÅŸenlerini ifade eden noktaların geometrik bileÅŸimine denir.

farksızlık eÄŸrileri üzerindeki her nokta eÅŸit toplam fyadayı gösterir.

farksızlık eÄŸrileri orjinden uzaklaÅŸtıkça daha yüksek toplam fayda elde edilir.

farksızlık eğrileri negatif eğimlidir.

farksızlık eÄŸrileri orjine göre dış bükeydir.

farksızlık eÄŸrilerinin birbirlerini kesmeme özelliÄŸi iktisadi insanın tercihler arasındaki tutarlılık özelliÄŸi ile ilgilidir.

bir malın diğerinin yerine kullanılmasına ikame denir.

farksızlık eÄŸrisi üzerinde bir noktadan dolayında tüketicnin bir malı diÄŸerine tercih ettiÄŸi deÄŸiÅŸim oranına marjinal ikame oranı denir.

farksızlık eÄŸrilerinin orjine göre dış bükey olmasının nedeni azalan marjinal fayda yasasıdır.

farksızlık eÄŸrilerinin negatif eÄŸimli olmalarının nedeni aynı fayda düzeyinde kalabilmek için bir malın  tüketimi artığında diÄŸer malın tüketiminin azalmasıdır.

harcama olanaklarının parasal ifadesine bütçe kısıtı denir.

tüketici her mala harcadığı sonuncu  liralardan eÅŸit marjinal fayda saÄŸladığında tüketici dengesi saÄŸlanır.

tüketici dengesinin deÄŸiÅŸmesine neden olan faktörler:fiyatın deÄŸiÅŸmesi,bütçenin deÄŸiÅŸmesi,zevk ve tercihlerin deÄŸiÅŸmesidir.

fiyat tüketim eÄŸrilerinden hareketle talep eÄŸrileri oluÅŸturulur.

gelir tüketim egrilerinden hareketleengel egrileri olusturulur.

hicks fiyat değişimin yarattığı etkiyi iki kısımda inceler.ikame ve gelir etkisi.

 

 

 

 

her bir fiyat düzeyinde bireysel talep eÄŸrilerinin yatay toplanması ile ulaşılan eÄŸriye piyasa talep eÄŸrisi denir.piyasa talep eÄŸrisinin düÅŸey ekseninde fiyat yatay ekseninde toplam talep yer alır.negatif eÄŸimlidir.bunun nedeni fiyat ve talep arasındaki ters yönlü iliÅŸkidir.

piyasa talep fonksiyonu   Qd=f(P,P2,P3.....Pn,G,Z)

Qd=telep miktarı  P1=malın kendi fiyatı P2,P3..Pn=diÄŸer mallların fiyatı G=gelir Z=Zevk ve tercihler

iktisatta bir deÄŸiÅŸken dışında öteki deÄŸiÅŸkenlerin sabit kabul edilmesine CETERÄ°S PARÄ°BUS varsayımı denir.

bir fonksiyonel iliÅŸkide belli bir bağımsız deÄŸiÅŸkende oluÅŸan nispi deÄŸiÅŸikliÄŸin bu fonksiyonda yer alan bağımlı yada bağımsız baÅŸka bir deÄŸiÅŸkende oluÅŸturduÄŸu nispi deÄŸiÅŸikliÄŸi ölçen kavrama esneklik denir.en cok kullanılan esneklık hesaplamaları fiyat ve gelir esneklikleridir.

etkilenen (bağımlı) değişkendeki nispi değişikli

esneklik=--------------------------------------------------------------------

etkilenmeyen (bağımsız) değişkendeki nispi değişiklik

talebe iliÅŸkin 3 tür esneklik hesaplanır

1.talebin fiyat esnekliÄŸi

2.talebin gelir esnekliÄŸi

3.talebin çapraz fiyat esnekliÄŸi

bir malın fiyatında olusan nispi değişikliğin talep miktarında oluşturacağı nispi değişikliğe talebin fiyat esnekliği denir.

E=0 HÄ°Ç ESNEK OLMAYAN TALEP

E<0 ESNEK OLMAYAN TALEP

E=1 BÄ°RÄ°M TALEP

E>1 ESNEK

E=sonsuz sonsuz esnek talep

tabeın gelır esneklıgı

EG>1     Ä°SE LÜKS MAL

0<EG<1 ZORUNLU MAL

EG<0      GÄ°FFEN MAL

ÜNÄ°TE 4

üretim:mal ve hizmetin meydana getirlmesi stoklanması gibi fayda yaratma sürecidir.

üretim faktörleri emek,sermaye,doÄŸa (toprak), giriÅŸimci(müteÅŸebbis)

MARSHALL ANALÄ°ZÄ°:analiz yapılırken sadece bir girdinin deÄŸiÅŸip diÄŸerlerinin sabit varsayılması yöntemidir.

marshall analizindeki varsayımlar

1.sadece bir değişken girdi vardır.

2.diÄŸer girdilerin hepsi sabittir.

3.sabit ve deÄŸiÅŸken girdilerdeÄŸiÅŸik oranda üretime katılabilir.

girdi:üretimde kullanılan her ÅŸey.

1.sabit girdi:kısa dönemde miktarı deÄŸiÅŸtirtileyen girdi.

2.deÄŸiÅŸken girdi:kısa dönemde mikratı deÄŸiÅŸtirilebilen girdiler.

üretimde dönemler

1.cok kısa dönem:sadece mal alış veriÅŸine yetecek kadar kısa dönem

2.kısa dönem:sabit girdilerin deÄŸiÅŸtirilemeyip sadece deÄŸiÅŸken girdilerin deÄŸiÅŸtirilebildiÄŸi dönem.

3.uzun dönem:tüm girdilerin deÄŸiÅŸtirilebildiÄŸi dönemdir.

üretim fonksiyonu:teknoloji sabitken belirli bir sürede her girdiden belirli miktarlarda kullanıldığında ne kadar ürün elde edilebileceÄŸini gösteriri.

X=f(L/K,H)

X=üretim miktarı  L= emek K=sermaye H =hammadde