Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Kısa Kısa Özet
16.12.2008 00:45 — Aöf 2. Sınıf Dersler,
# Osmanlıdevletinin kurduÄŸu toprak düzeni ile elde ettiÄŸi kazanımlar: Köylünün yaÅŸamıboyunca iÅŸleyebileceÄŸi toprağın sahibi olması Memuru olan sipahiye para ödemekten kurtulması. Sipahiden ve köylüden aldığıvergi ile hazineye gelir saÄŸlaması Sipahiye yüklediÄŸi asker yetiÅŸtirme görevi ile güçlü bir orduya sahip olması
# İttihat ve Terakki'nin önde gelen ideloÄŸu Ziya Gökalp'tir.
# İstanbul Hükümetinin Mustafa Kemal PaÅŸa'ya 9.ordu komutanıolarak yüklediÄŸi görevler: Yetki bölgesindeki huzurun saÄŸlanıp sürekli kılınması Ordu ve halkın elinde bulunan silah ve cephanenin toplanması Toplanan silah ve cephanelerin güvenli depolarda korunma altına alınması Türklerin kurduÄŸu direnme örgütlerinin ortadan kaldırılması.
# OsmanlıHükümeti'ne yardımcıolmak amacıaltında KuvayıMilliye birlikleri arasında uyum saÄŸlamak ve bu milis güçlerine asker kazandırmak gibi önemli kararların alındığıyerel nitelikli kongre Nazilli Kongresidir.
# Sivas Kongresinin sonuçları: Yurttaki dağınık ve birbirinden habersiz direniÅŸ örgütlerinin tek çatıaltında toplanması Bağımsızlık düÅŸüncesi ile baÄŸdaÅŸmayan manda isteklerinden vazgeçilmesi Damat Ferit Hükümeti'nin tutumuna karşıkesin cephe alınması Meclis-i Mebusan'ın toplanmasıiçin PadiÅŸah üzerinde baskıyapılmasına karar verilmesi
# Türk demokrasi yaÅŸamına "muhalefet" kavramını yerleÅŸtiren parti İttihat ve Terakki Fırkası'dır.
# Ankara'nın Ulusal KurtuluÅŸSavaşı'nın merkezi olarak seçilmesinin nedenleri: Ankara'yıziyaret eden Mustafa Kemal PaÅŸa'nın halkın büyük coÅŸkusu ile karşılanmışolması İstanbul'dan gelen demiryolunun Ankara'da sona ermesi ve ulaşım olanaklarının o dönem için oldukça iyi olması Åžehrin Batıcephesine yakın olması Anadolu'nun orta yerinde bulunduÄŸu için çarpışma alanlarına eÅŸit uzaklıkta bulunması.
# İstanbul'un iÅŸgal edilmesinin sonuçları: İstanbul'da ve oradaki yönetimde gerçekten bir umut kalmadığının anlaşılması İstanbul'dan Ankara'ya doÄŸru, ulusal kurtuluÅŸu düÅŸünen bir aydın göçünün baÅŸlaması Tek umut ışığının Mustafa Kemal ve çevresinden kaynaklandığının anlaşılması. Mustafa Kemal'in Meclisin toplanma yeriyle ilgili düÅŸüncelerindeki haklılığın anlaşılması.
# Birinci Dönem TBMM meÅŸruiyet kaynağınıUlustan almıştır.
# I.Dönem TBMM'nin özellikleri: Vekillerin, milletvekilleri arasından ve doÄŸrudan doÄŸruya TBMM tarafından seçilmesi Yürütme gücünün doÄŸrudan doÄŸruya TBMM içinde olması. Her vekilin kendisini seçen TBMM'ye karşısorumlu olması. Ordu ve kolordu komutanlarının milletvekili olabilmesi.
# Birinci TBMM'nin yurtta ve dünyada otoritesini yaymak ve yeni bir varlık olduÄŸunu kanıtlamak amacıyla attığıadımlar: İstanbul Hükümeti ile her türlü iliÅŸkisini kestiÄŸini duyurması Hıyanet-i Vataniyye Kanununu çıkararak vatana ihanet suçu ve cezasının belirlenmesi. Dünyadaki parlamentolara bir yazıgönderilerek, yeni doÄŸan siyasal varlığın tanınmasının istenmesi. Rusya'da yeni kurulan rejimin hükümeti ile iliÅŸkiler kurulmasıiçin giriÅŸimlere baÅŸlanılması
# Yunanlıların İstanbul'u işgal edememesinin nedeni İstanbul'un Anlaşma Devletlerince 16 Mart 1920'de işgal edilmişolmasıdır.
# Sevr AntlaÅŸmasıile ilgili bir deÄŸerlendirme yapıldığında ÅŸu sonuçlara ulaşılır: OsmanlıDevleti'nin İstanbul üzerindeki egemenliÄŸinin sona erdiÄŸi. Ege Bölgesi'nin yönetiminin Yunanistan'ın eline geçtiÄŸi GüneydoÄŸu Anadolu'nun bir bölümünün özerkleÅŸip, AnlaÅŸma Devletleri denetimi altına girdiÄŸi Azınlıkların Türklerden daha fazla haklara sahip olduÄŸu
# 22 Haziran 1920'de baÅŸlayan Yunan saldırısında Batıcephesinin açılmışolmasının TBMM'nin kuruluÅŸunu ve amaçlarıbazıdevletlere bildirmesinin Ulusal ordunun kurulmasının TBMM'nin San Remo kararlarınıkabul etmeyeceÄŸini belirtmesinin etkisi vardır.
# Gümrü BarışAnlaÅŸmasının sonuçları: Ermenilerin Sevr AntlaÅŸmasınıtanımayarak, bu anlaÅŸma ile kendilerine verilmek istenen paydan vazgeçmesi. Ermeni sorunu denilen yapay konunun kapanmış olması. TBMM'nin devletler arasıalanda varlığının ilk kez kanıtlanması Uluslararasıbir anlaÅŸmada TürklüÄŸün ilk kez vurgulanmışolması
# I.İnönü Zaferinin sonuçları: TBMM Hükümeti'nin otoritesinin ve saygınlığının artması. AnlaÅŸma Devletleri arasındaki çekiÅŸmelerinin açığa çıkması. Fransız ve İtalyanların Yeni Türk Devletini görüÅŸülmesi gereken bir siyasal varlık olarak kabul etmeye baÅŸlaması. İngiliz kamuoyunda TBMM ile anlaÅŸmak ve pazarlık etmek eÄŸiliminin ortaya çıkması.
# Tekalif-i Milliye Emirlerinin kapsamı: Her ailenin orduya çamaşır, çorap ve çarık vermek zorunda olması. Teknik elemanların ordu hizmetine alınması. Halkın elindeki silah ve cephanelerin yetkililere teslim edilmesi. Öküz ve at arabalarının yüzde onunun ordu hizmetine verilmesi.
# Tarafların Mudanya AteÅŸkesi ile üzerinde anlaÅŸtıklarınoktalar: DoÄŸu Trakya'nın ateÅŸkesin imzalanmasından sonra on beÅŸgün içinde boÅŸaltılması. Meriç'in batısında güvenliÄŸi saÄŸlamak amacıyla AnlaÅŸma Devletlerince bir miktar asker bulundurulması. BarışsaÄŸlanıncaya kadar TBMM Hükümetinin sekiz bin jandarma erini DoÄŸu Trakya'da tutabilmesi DoÄŸu Trakya'da boÅŸaltılan yerlerin ilk önce AnlaÅŸma Devletlerinin temsilcilerine daha sonra da Türk memurlarına bırakılması
# TBMM Hükümeti'nin, Lozan'a gidecek olan Temsilciler Kurulu'na verdiÄŸi yönerge ile kesinlikle ödün verilmemesini istediÄŸi iki konu: Ermeni yurdu ve Kapitülasyonlar
# Lozan AntlaÅŸmasının kapsamı: Kapitülasyonların her türlü sonuçlarıile birlikte kaldırılması. Azınlıkların Türk uyruklu sayılması. Devlet borçlarının ödenmesi üzerinde her türlü yabancıgözetim ve denetime son verilmesi. Musul sorununun ikili görüÅŸmelere bırakılması.
# TBMM'ni olaÄŸanüstü yetkilere sahip bir meclis olmaktan çıkaran düzenleme 1924 Anayasasıdır.
# Yeni Türk Devletinin ilk siyasal partisi Cumhuriyet Halk Fırkasıdır. 2.parti Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, 3.parti Serbest Cumhuriyet Fırkasıdır.
# Türkiye Cumhuriyeti'nin 1950-1960 döneminin özellikleri: Bazıkesimleri memnun etmek amacıyla devrimden ödün verilmesi. Oy toplamak uÄŸrunda gereksiz fabrikaların açılması. Hesapsız bir ithalat rejimi ile maddi sıkıntıların doÄŸması. Anayasa dilinin deÄŸiÅŸtirilmesi.
# Montrö SözleÅŸmesinin hükümleri: SavaÅŸta Türkiye tarafsız ise savaÅŸanların savaÅŸ gemilerinin BoÄŸazlardan geçememesi. Türkiye'nin, savaÅŸa girerse ya da yakın bir savaÅŸ tehlikesi ile karşılaÅŸmasıhalinde BoÄŸazlarıdilediÄŸine açıp kapatmada özgür olması. BoÄŸazlarda Türkiye'nin savunma hakkının kesin olarak tanınması. Ticaret gemilerinin geçiÅŸlerinin serbest olması.
# Atatürk'ün, Türk Devrimi'ni gerçekleÅŸtirirken Ulusal EgemenliÄŸi en önde tutmasınısaÄŸlayan temel neden devrimin doÄŸrudan doÄŸruya ulusça yapıldığını, ulusun malıolduÄŸunu vurgulamaktır.
# Atatürk ilkelerine esas olan inkılapların saÄŸlam, tutarlıve kalıcıniteliklerde olmasının temel nedeni evrensel boyutlu ve tarihi gerçeklere dayanmasıdır.
# OsmanlıDevletinde ilk EÄŸitim Bakanlığı1847 yılında tanzimant devrinde kurulmuÅŸve ilk Türk gazetesi çıkarılmıştır.
# Yeni Türk Devletinin ekonomik alandaki yenileÅŸme çabaları: 1924 te iÅŸbankasının kurulması, 1 temmuz 1926 da kabotaj hakkının tanınması, TeÅŸvik-i Sanayi Kanununun 1926 da kabul edilmesi,Anadolu Demiryollarının satın alınması.
# Devletçi bir model, Türkiye Cumhuriyetinde 1929 yılından sonra izlenen ekonomik politikayıen iyi tanımlar.
# 1930 yılından sonra gerçekleÅŸtirilen inkılaplar: 1934te kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi, 1933 te üniversite reformu, 5 Åžubat 1937 de anayasaya 6 Atatürk ilkesinin girmesi, 12 Nisan 1931 de Türk Tarih Kurumunun kurulması.
# AÅŸar vergisinin kaldırılması, Cumhuriyet döneminde ekonomik alanda yapılan yeniliklerden biridir.
# Yeni Türk Devletinin yazıdevrimi yapmasıiçin gösterebileceÄŸi gerekçeler: Arap alfabesinin zor okunması, arap alfabesindeki ünlü sayısının Türkçe için yetersiz olması, Arap alfabesinin bazı ünsüzlerinin Türk dili için gereksiz olması, Arap alfabesinin Türkçenin ses ve kelime yapısına uymaması.
# Mustafa Kemal PaÅŸanın dışpolitikada belirlediÄŸi hedefler: Osmanlıdevletinin uluslararasıvarlığının silinmesi, zafere eriÅŸince bir barışortamıkurup yaÅŸatılması, uluslararasıalanda tek Türk varlığı olarak yeni devletin anılması, Yabancıdevletlerin yetkililerine Türk davasının anlatılmaya çalışılması.
# 1930 yılındaki Serbest Fırka denemesinin baÅŸarıya ulaÅŸamamasının ortaya çıkardığıtemel yurt gerçeÄŸi: Türk toplumunun henüz çok partili siyasal yaÅŸama geçecek kültür düzeyine gelmediÄŸi.
# 5 Haziran 1925 te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılması, Meclisin Takriri Sükun Kanunuyla Hükümete verdiÄŸi yetkinin sonuçlarından biridir.
# Amerika CumhurbaÅŸkanıWilsonun ortaya attığı ilkeler, 1.Dünya Savaşının sonuçlarında etkili olmuÅŸtur.
# 1 Eylül 1939 da 2.Dünya Savaşının çıkmasında rol oynayan temel neden, 1938 yılından itibaren Almanyanın saldırgan siyasetinin artmasıdır.
# Cumhuriyetin ilanıyla yeni Türk Devletinde görülen geliÅŸmelerden biri Güçler birliÄŸi ilkesinin kabul edilmesidir.
# VatandaÅŸegemenlik hakkınıbelli bir süre için kullanma yetkisini, seçtiÄŸi temsilcilerine bırakır ve temsilcilerin kabul ettiÄŸi bazıyasalar da halkoyuna sunulur. Bu yöntem yarıdoÄŸrudan demokrasinin gereÄŸidir.
# Atatürk'ün demokrasi tanımıve anlayışıile baÄŸdaÅŸanlar: Demokrasi fikirdir; bir kafa meselesidir. Herhalde bir mide meselesi deÄŸildir. Demokrasi bireysel olup, vatandaşın egemenliÄŸe insan sıfatıyla katılmasıdır. Demokrasi maddi refah meselesi deÄŸildir. Demokrasi tüm bireylerin aynı siyasal haklara sahip olmasıdır.
# Millet olgusunun öÄŸeleri: Din birliÄŸi, Tarih ve kültür birliÄŸi, Irk birliÄŸi, dil birliÄŸi
# 1924 te halifelik kaldırıldıve tevhidi tedrisat kanunu kabul edildi. 1925 te tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı. 1926 da Türk medeni kanunu kabul edildi. 1928 de anayasadan laikliÄŸe aykırıhükümler çıkarıldı. 1937 de 6 Atatürk İlkesi anayasaya alındı.
# Atatürkün devlet anlayışına göre TBMM'nin konumunu belirler: Ulusun doÄŸrudan doÄŸruya kendi iradesi ile kurduÄŸu, ulusun altında, her zaman deÄŸiÅŸtirilebilen, ulusal iradenin aracıdır.
# Laik devletin en belirgin özelliklerinden biri, din ve vicdan özgürlüÄŸünün sınırlarının geniÅŸolmasıdır.
# Laiklik ilkesini temel alan inkılaplar: Türk medeni kanununun kabulü, halifeliÄŸin kaldırılması, tevhidi tedrisat kanununun kabulü, Åžer'iyye bakanlığının kaldırılması.
# Türk inkılabının niteliklerinden biri yeniliklere açık olmasıdır.
# Tutsak ulusların bağımsızlık savaşıiçin yüreklenmesi, Türk devriminin dünyadaki etkilerinden biridir.
# Atatürk ilkelerinden Milliyetçilik ilkesi, diÄŸerlerinin geliÅŸtirilmesinde ve sürdürülmesinde temel ilkedir.
# Türk inkılabınıkorumanın yolları: İnkılabıyapanlar ve yürütenlerce durmadan kökleÅŸtirilmesi, İnkılabın getirdiklerinin her kesime anlatılması, İnkılaba karşı olanların aydınlatılması, Rejimi korumak için sert tedbirlere baÅŸvurulması.
# Türkiye, 1952 yılında dünyada yerini almak için Kuzey Atlantik Paktına girmiÅŸtir. ( NATO'ya girmiÅŸtir. )
# İhtilal, inkılabın ön aÅŸamasıdır.
# 23 Aralık 1876 tarihli anayasanın özellikleri: Yargı güvenliÄŸinin kesin olmaması. YurttaÅŸların siyasi parti kurma ve toplantıözgürlüklerinin olmaması. AnayasayıdeÄŸiÅŸtirme ve kaldırma hakkının padiÅŸahta olması. EgemenliÄŸin Osmanlıailesine ait olması.
# İttihat ve terakki cemiyetinin özellikleri: Türk kadınına bazıhaklar tanımanın yolunu açması. Özgürlük ve demokrasi isteÄŸi ile yola çıkıp parti diktatörlüÄŸü kurması. Ulusal bir burjuvazi yaratmaya çalışması. Her türlü yeniliÄŸi TürkçülüÄŸün ışığıaltında yapmak istemesi.
# DoÄŸu illerinin temsilcilerinden oluÅŸan bir kongrenin Erzurumda yapılmasının yararları: Erzurumda elde edilecek baÅŸarının Sivasta toplanmasıplanlanan kongreye büyük moral olacağıdüÅŸüncesi. Erzurum ile birlikte önemli bazıDoÄŸu illerinin henüz iÅŸgal edilmemiÅŸolması. Yurttaki tek derli toplu askeri gücün Erzurumda bulunmasıdolayısıyla burada bütün yurda örnek olacak bir örgütlenme modelinin kurulabilecek olması.Kongre sonucu oluÅŸacak örgütün, Ermeni saldırılarıkarşısında savunma için 15. kolorduya daha çabuk yardım saÄŸlayabilecek olması.
# OsmanlıParlamentosunun hiçbir zaman doÄŸrudan doÄŸruya ulusun sahip olduÄŸu bir egemenlik anlayışınıyansıtmamışolmasının temel nedeni egemenlik hakkının halka verilmemiÅŸolmasıdır.
# Sevr AntlaÅŸmasıile ilgili deÄŸerlendirme yapıldığında ulaşılabilecek sonuçlar: GüneydoÄŸu Anadolunun bir bölümünde AnlaÅŸma Devletleri denetiminde yeni devletler kurulacağı. OsmanlıDevletinin İstanbul üzerindeki egemenliÄŸinin sona erdiÄŸi. Ege Bölgesinin yönetiminin Yunanistanın eline geçtiÄŸi. Azınlıkların Türklerden daha fazla haklara sahip olduÄŸu.
# 23 Åžubat 1921 tarihinde toplanan Londra Konferansından sonra ortaya çıkan durumlardan biri, TBMM Hükümetinin varlığının kabul edilmesidir.
# Lozan Antlaşmasıile İmroz, Bozcaada ve Tavşan Adasıdışındaki Ege adalarının geri alınamamasının nedeni, Ege adalarının Balkan savaşlarında yitirilmiş olmasıdır.
# 1923 yılıEkim ayında ortaya çıkan hükümet bunalımının nedenlerinden biri hükümet üyelerinin tek tek meclisten seçilmesidir.
# Kültür geliÅŸmesinde en önemli etken, toplumsal etkileÅŸimin olmasıdır.
# BirleÅŸmiÅŸMilletler Örgütünün kabul ettiÄŸi İnsan HaklarıEvrensel Bildirgesini tanıma konusunda çekimser kalan ülkeler: Sovyetler BirliÄŸi, Beyaz Rusya, Çekoslovakya, Yoguslavya, Ukrayna, Polonya, Suudi Arabistan, Güney Afrika. (8 çekimser, 48 kabul)
# Mecellenin özellikleri: KiÅŸilik, aile ve mirasla ilgili konularıiçermemesi. EÅŸya-kiÅŸi iliÅŸkilerine çok az yer verilmesi. Daha çok borç iliÅŸkilerini düzenlemiÅŸ olması. Hanefi hukukunun kurallarına göre düzenlenmiÅŸolması.
# 1926 yılında çıkarılan Maarif TeÅŸkilatıHakkında Kanunun temel amacıeÄŸitim kurumlarının yeni bir düzene sokulmasıdır.
# Türk tarihinde planlıekonomi dönemi ilk kez 1934 yılında baÅŸlamıştır.
# Atatürk'ün demokrasi ile ilgili düÅŸünceleri: Demokrasi ekonomik bir geçim kaynağıdeÄŸildir. Demokrasi siyasal özgürlüÄŸü saÄŸlayan bir sistemdir. Demokrasi vatandaşın egemenliÄŸe katılmasıdır. Demokrasi bütün bireylerin aynıhaklara sahip olmasıdır.
# "Ulus" un niteliÄŸi üzerinde düÅŸünen ilk Türk bilim adamıZiya Gökalp.
# Türk devrimini bir bütün olarak reddeden ikinci cumhuriyetçilerin özellikleri: Gayet iyi ve saÄŸlam bir eÄŸitim almışolmaları, Bugünkü oumsuzlukların nedeni olarak Mustafa Kemal'in kurduÄŸu Cumhuriyeti göstermeleri, Kemalizm ile demokrasinin baÄŸdaÅŸmayacağınısavunmaları, Demokrasiden vazgeçilemeyeceÄŸine inanmış olmaları.
# OsmanlıDevletinde bütün yurttaÅŸlarıkapsayan bir ceza yasasının yapılacağınıdile getiren ilk belge Tanzimat Fermanıdır. 3-11-1839
# Siyasal partilerin kurulmasıdöneminin açılması. Meclisi Mebusanın yetkilerinin arttırılması. Hükümetin meclise karşısorumluluÄŸunun kabul edilmesi. PadiÅŸahın yasama yetkisinin daraltılması. Türkiye'yi parlamenter sisteme taşıyan bu geliÅŸmeler 1909 Anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸi ile olmuÅŸtur.
# Almanyanın, 1.Dünya savaşıöncesi OsmanlıDevleti üzerinde tam bir egemenlik kurarak gerçekleÅŸtirmek istediÄŸi amaçlar: SüveyÅŸkanalınıdenetimleri altına alarak İngilterenin sömürgeleri ile baÄŸlantısını kesmek. PadiÅŸahın halife kimliÄŸinden yararlanarak ingiliz sömürgelerinde huzursuzluk çıkarmak. Fazla nüfusunu Anadoluya yerleÅŸtirerek bir alman kolonisi oluÅŸturmak. OsmanlıDevletinden ekonomik ayrıcalıklar elde etmek.
# 1.Dünya Savaşısonunda Almanya'nın içine düÅŸtüÄŸü durumlar: Sanayisini ve ordusunu sınırlamak zorunda kalması. Ağır mali yükümlülükler altına girmesi. Toprak kaybetmesi. Cumhuriyetin ilan edilmesi.
# İstanbul Hükümeti tarafından asayiÅŸi saÄŸlamak üzere Anadoluya gönderilen Mustafa Kemal PaÅŸa'nın gerçek niyetini açığa çıkaran ilk ve en önemli gösterge Havza'dan Harbiye Nezaretine çektiÄŸi telgraftır.
# Sivas kongresi öncesinde Damat Ferit PaÅŸanın kongreyi engellemek amacıyla uygulamaya koymak istediÄŸi taktiklerden biri Ege bölgesinde ilerleyen Yunanlılarla bir anlaÅŸma yaparak makul bir çizgide durmalarınısaÄŸlamaktır.
# OsmanlıMeclis-i Mebusanının hiçbir zaman, doÄŸrudan doÄŸruya ulusun sahip olduÄŸu bir egemenlik anlayışınıyansıtamamışolmasının temel nedeni Meclisin yetkilerini kısmak ve geniÅŸletmek hakkının kesin olarak padiÅŸahta olmasıdır.
# OsmanlıDevletinin siyasal yapısında ve birinci TBMM'nde güçler birliÄŸi ilkesi yürürlükte olmasına raÄŸmen birbirinden oldukça farklıdır. Bu fark TBMM'nde egemenliÄŸin halkta olmasından kaynaklanmıştır.
# Yunanlıların İstanbulu işgal edememesinin nedeni İstanbulun Anlaşma Devletlerince işgal edilmiş olmasıdır.
# AnlaÅŸma devletleri birliklerinin, barışimzalanıncaya kadar İstanbul ve BoÄŸazlarda varlıklarını sürdürecekleri koÅŸulu Mudanya AteÅŸkes AntlaÅŸmasının kapsamındadır.
# 1923 yılıEkim ayında ortaya çıkan hükümet bunalımının nedenlerinden biri Hükümet üyelerinin tek tek meclisten seçilmesidir.
# 1924 Anayasasının meclisin iÅŸleyiÅŸi ile ilgili olarak öngördüÄŸü ilkeler: Hükümetin bir program hazırlayarak meclisten güvenoyu almak zorunda olması. Meclise hükümeti her zaman denetleme ve düÅŸürme hakkıverilmiÅŸolması. Bakanların Meclis tarafından deÄŸil BaÅŸbakanca saptanması. BaÅŸbakanın CumhurbaÅŸkanınca atanması.
# İnönü döneminin eÄŸitim konusundaki atılımlar: Yeni yükseköÄŸretim kurumlarının açılması.EÄŸitimin halka yayılmasıçabasına ağırlık verilmesi.Teknik öÄŸretimin temellerinin atılması. Batıve DoÄŸu kültürünün önemli eserlerinin Türkçeye çevrilmesi.
# 1.Dünya Savaşısonunda Avrupa'da oluÅŸan genel siyasi durumlar: Alman sömürgelerinin İngiliz ve Fransızlar arasında bölüÅŸülmesi. Tirollerin İtalyaya baÄŸlanması. Çekoslovakya'nın kurulması. Polonya'ya Alman topraklarından büyük bir pay verilmesi.
# İnsanların kendi içlerine kapanıp yüzlerce yıl aynı deÄŸerleri saklamalarınıönleyen kültür öÄŸesi Bilim ve sanattır.
# Sosyalistlerle sosyal demokrasiyi savunanlar arasında en belirgin fark yönetime geçme konusunda sosyalistlerin ihtilalciliÄŸi, sosyal demokratların halkın oyuna uymayıkabul etmesidir.
# Demokratik Hukuk Devletinin iÅŸleyebilmesi için yargıgücünün bağımsız olmasıgereklidir.
# Ulus egemenliÄŸine dayanan Yeni Türk Devleti'nin yönetim ÅŸekli olarak cumhuriyeti benimsediÄŸi günlerde geleneksel Osmanlıkurumlarından Hilafet ayakta kalmıştır.
# 1926 yılında çıkarılan Maarif TeÅŸkilatıHakkında Kanun'un temel amacıeÄŸitim kurumlarının yeni bir düzene sokulmasıdır.
# Türk tarihinde planlıekonomi dönemi ilk kez 1934 yılında baÅŸlamıştır.
# OsmanlıDevletinde Rumi Takvim daha çok mali iÅŸlerde kullanılmıştır.
# Atatürk'ün demokrasi ile ilgili düÅŸünceleri: Demokrasi ekonomik bir geçim kaynağıdeÄŸildir. Demokrasi siyasal özgürlüÄŸü saÄŸlayan bir sistemdir. Demokrasi vatandaşın egemenliÄŸe katılmasıdır.Demokrasi bütün bireylerin aynı haklara sahip olmasıdır.
# Atatürk'ün yaptığıulus tanımında yer alanlar: Beraber yaÅŸama konusunda ortak bir arzuya sahip olmak. Zengin bir hatıra mirasına sahip olmak. Birlikte yaÅŸama konusunda samimi olmak. Ortak mirasın korunmasıkonusunda müÅŸterek iradeye sahip olmak.
# 1926'da kabul edilen Türk Medeni Kanununun laiklik için temel sayılabilecek maddesi RüÅŸt yaşına ulaÅŸan çocuÄŸun dinini seçmekte özgür olması.
# Türk Devrimini korumanın yolları: Devrime tepki gösterenlere karşılık verilmesi. Devrimin yapanlar ve yürütenlerce durmadan kökleÅŸtirilmesi. Devrimi korumak için gerektiÄŸinde sert önlemlerin alınabilmesi. Devrimin getirdiklerinin tüm topluma anlatılması.
# OsmanlıParlamentosunun hiçbir zaman doÄŸrudan doÄŸruya ulusun sahip olduÄŸu bir egemenlik anlayışınıyansıtmamışolmasının temel nedeni Egemenlik hakkının halka verilmemiÅŸolmasıdır.
# Ulusal ordunun kurulmasıaÅŸamasında karşılaşılan para sıkıntısınıgidermek amacıyla TBMM Hükümeti tarafından baÅŸvurulan yollar: Halka yeni vergiler konması, Posta havalelerinin geciktirilmesi,Vergilerin oranlarının arttırılması, Bankalardaki paralara el konulması
# Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası"Parti dinsel düÅŸüncelere ve inançlara saygılıdır." maddesini programına almakla "Türk toplumunun evrimsel geliÅŸmeyi saÄŸlayamadığıiçin devrime gittiÄŸini" tarihsel ve toplumsal gerçeÄŸi kavrayamadığını göstermiÅŸtir.
# Hatay'ın Türkiye'ye katılmasınısaÄŸlayan geliÅŸmeler: Fransa'nın Suriye'deki mandasınıbırakmak istemesi, İngiltere'nin Türkiye'den yana arabuluculuk görevini üstlenmesi, Uluslar Kurumunun denetiminde olan Hatay parlamentosunu oluÅŸturacak seçimlerin Fransızlar tarafından yürütülememesi, Hatay parlamentosunda Türkiye ile birleÅŸme kararının alınması.
# "Aydınlanma Döneminin getirdiÄŸi özgürlük anlayışı" Ulus Devlet kavramının ortaya çıkmasına neden olmuÅŸtur.
# ÇoÄŸunluÄŸun her zaman haklıolduÄŸu formülünü ortaya atarak yasaların ancak bu yolla yapılabileceÄŸini söyleyen düÅŸünür Rousseau'dur.
# Atatürk tarafından uygulamaya konulan temel iktisat politikaları: Anti-enflasyonist para-kredi politikası, Denk bütçe politikası, Planlıkalkınma politikası, Devalüasyonsuz dışekonomik iliÅŸkiler politikası.
# EgemenliÄŸi kullananların, bu hakka seçime dayalı olarak sahip bulunduklarıdevlet biçimi Cumhuriyettir.
# Türk yurttaÅŸlarına geniÅŸbir din ve vicdan özgürlüÄŸü tanıyan ilk anayasa 1924 Anayasasıdır.
# Atatürk'çü Sistemi bir bütün olarak reddedenlerin 1.grubu "Osmanlısistemine dönmek özleminde olanlar, 2.grubu iyi ve saÄŸlam bir eÄŸitim almış olanlardır.
# Türk siyasal bilincini geliÅŸtiren ve güçlendiren en önemli öÄŸe "EgemenliÄŸin ulusa ait olması" dır.
# Kabilelerin devlet düzenine geçmesini saÄŸlayan etkenler: Aynıdili konuÅŸtuklarınıanlamaları, Ortak ekonomik çıkarlarının olduÄŸunu görmeleri, Aynı inanca sahip olduklarınıanlamaları, DüÅŸmanlarının ortak olduÄŸunu anlamaları
# HalifeliÄŸin kaldırılmasından sonra ortaya çıkan tepki çevrelerinin oluÅŸturduÄŸu gruplar: Devrim adımlarını benimseyen ancak bunların çerçevesini çizemeyerek iktidara geçmeye çalışanlar, Halifesiz bir Cumhuriyeti kabullenmekle birlikte daha ileriye gidilmesini istemeyenler, Cumhuriyeti kabul etmekle birlikte halifesiz bir toplum düÅŸünemeyenler, Cumhuriyete ve HalifeliÄŸin kaldırılmasına kesinlikle karşıolanlar.
# Ulus egemenliÄŸine dayanan Yeni Türk Devleti'nin yönetim ÅŸekli olarak cumhuriyeti benimsediÄŸi günlerde, geleneksel Osmanlıkurumlarından Hilafet ayakta kalmıştır.
# Yeni Türkiye Devleti'ndeki bütün okulların Milli EÄŸitim Bakanlığına baÄŸlanmasıTevhid-i Tedrisat Kanunu ile olmuÅŸtur.
# Aydınlanma düÅŸüncesinin OsmanlıDevletine yavaÅŸ bir ÅŸekilde girmesinin nedenleri: EÄŸitim alanındaki geliÅŸmelerin yetersiz olması, Geleneksel devlet düzeninin deÄŸiÅŸmeyeceÄŸinin düÅŸünülmesi, Devletin tanrısal nitelikte bulunduÄŸu yargısının kesin olması, Devletin ekonomik açıdan durgunluk döneminde olması.
# Türkiye'nin devletçi bir ekonomik politika uygulamaya geçmesinin temel nedeni her çareye baÅŸvurulduÄŸu halde sanayi iÅŸletmesi kuracak özel giriÅŸimcilerin ortaya çıkmamasıdır.
# Türk tarihinde siyasal özgürlükler uÄŸrunda ilk mücadele Genç Osmanlılar tarafından verilmiÅŸtir.
# Siyasal partilerin kurulmasıdöneminin açılması, Meclisi Mebusanın yetkilerinin arttırılması, Hükümetin meclise karşısorumluluÄŸunun kabul edilmesi, PadiÅŸahın yasama yetkisinin daraltılması, 1909 Anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸi ile olmuÅŸtur.
# İtalya'nın Birinci Dünya SavaşıbaÅŸladığında taraf deÄŸiÅŸtirerek İtilaf Devletleri yanına geçmesinin doÄŸurduÄŸu sonuç Avusturya-Macaristan ordularının Kuzey İtalya'ya yayılmasıdolayısıyla cephelerin geniÅŸlemesidir.
# Ulusal bir bilincin doÄŸmasıve baÅŸlatılan kurtuluÅŸ hareketinin ulusa mal edilmesi konusunda kesin karara varılmasıdüzenli ordunun kurulmasıyla olmuÅŸtur.
# Yurtseverler tarafından, İstanbul Hükümetine baÄŸlı olarak yarıözerk bir siyasal kuruluÅŸdüÅŸüncesinin pekiÅŸtirildiÄŸi kongre AlaÅŸehir Kongresidir.
# Avrupa'yıdemokratik deÄŸerlerin iÅŸlediÄŸi bir ülkeler topluluÄŸu haline getirmek, insan haklarınıve özgürlüklerini el birliÄŸi ile korumak amacıyla kurulan uluslararasıörgüt Avrupa Konseyidir.
# Yurdun savunulmasıiçin bütün ulusal güçlerin toparlanması, OsmanlıDevletinin Uluslar Kurumuna alınmasının saÄŸlanması, yurtdışına kurullar gönderilerek Türklerin uÄŸradıkları haksızlıkların anlatılmasıgibi amaçları gerçekleÅŸtirmek isteyen kongre Milli Kongre'dir.
# İttihat ve Terakki Cemiyetinin özellikleri: Türk kadınına bazıhaklar tanımanın yolunu açması, Özgürlük ve demokrasi isteÄŸi ile yola çıkıp diktatörlüÄŸü kurması, Ulusal bir burjuvazi yaratmaya çalışması, Her türlü yeniliÄŸi TürkçülüÄŸün ışığıaltında yapmak istemesi.
# TBMM nin kuruculuk niteliği 1924 Anayasasıile sona ermiştir.
# Halkçılığın amaçları: Türk halkının kendi kendini yönetmesini saÄŸlamak, Ulusal egemenlik esasına göre demokratik bir rejimi pekiÅŸtirmek, Halkın hakça eÅŸit bir düzen içinde yaÅŸamasınısaÄŸlamak, Toplumsal dayanışmayıve birliÄŸi saÄŸlayarak insanlarımutlu kılmak.
# Atatürk ideolojisinin üzerinde kurulduÄŸu iki üst ilke Akılcılık ve Ulusçuluktur.
# İtilaf Devletlerinin 16 Mart 1920 de İstanbul'u resmen iÅŸgal etmelerine neden olan en önemli olay son OsmanlıMebusan Meclisinde Misak-ıMillinin ilan edilmesidir.
# 1876 OsmanlıAnayasasının varlığınıkesin olarak ortadan kaldıran olay 1 Kasım 1922 de Saltanatın kaldırılmasıdır.
# 1950-60 dönemi iktidarlarının en belirgin özelliÄŸi "Türk Devrimini bir bütün oarak benimsememek"
# 1-Türk Tarih ve Dil Kurumlarının çalışmaya baÅŸlaması 2-Üniversite reformu 3-Belediye seçimlerinde kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması 4-Din adamlarının kılıklarının düzenlenmesi
# Ayastefanos antlaÅŸmasıile Kıbrıs adasının yönetimi İngilizlere bırakılmıştı.
# Türk tarihinde SaÄŸlık Bakanlığıilk kez 1920 'de kuruldu.
# Türk halkına sendikalaÅŸma olanağının verildiÄŸi, iÅŸçiye grev ve toplu sözleÅŸme hakkının tanındığıilk anayasa 1961 anayasasıdır.
