İdare Hukuku Final Ders Notları

tarih01.04.2012 13:20 — Aöf 3. Sınıf Dersler,



6, ünite
* kolluk faaliyeti : idarenin kamu düzenini korumak ve sağlamak için giriştiği tüm faaliyetlere denir
* kolluk faaliyetleri bireyler ve topluluklar ile idareyi temel hak ve özgürlükler konusunda karşı karşıya getiren bir idari faaliyet türüdür
* mesken mesuniyeti : konut dokunulmazlığıdır
* kamu düzeni ;güvenlik, dirlik ,esenlik vesağlık öğelerinden oluşan bir kavramdır. Kamu düzeninin öğeleri :
- güvenlik : bireylerin can ve eşyalarına zarar verebilecek tehtit ve tehlikelerin yokluğu
- dirlik ve esenlik : yaşamın normal seyrini olumsuz yönde etkileyebilecek hertürlü düzensizlik ve karışıklığın yokluğudur
- sağlık : toplumun bulaşıcı ve yaygın hastalıklardan uzak tutulması
* idari kolluk idari makamların emri altında faaliyet göstermekte ve bu faaliyetlerden doğan uyuşmazlıklar idari yargıda çözümlenmektedir
* adli kolluk adli mahkemelerin emri altındadır ve faaliyetlerinden doğan uyuşmazlıklar adli yargıda çözülr
* idari kolluğun görevi ve amacı : kamu düzeninin bozulmasını önlemektir
* adli kolluk ise : kamu düzenini bozan ve suç sayılan eylemlerin işlenmesi halinde harekete geçer
* idari ve adli kolluk, içişleri bakanlığına bağlı emniyet genel müdürlüğü bünyesinde örgütlenmiştir
* siyasi polis faaliyeti : devletin milli güvenliğinin korunması için giriştiği gizli polis faaliyetidir. Bu faaliyetler başkanlığa bağlı milli istihbarat teşkilatının görevlerini oluşturur
* genel idari kolluk : ülke düzeyinde kamu düzenini ve kamu düzeninin her 3 öğesini sağlamakla görevlidir. Genel idari kolluk başta içişleri bakanı olmak üzere vali ve kaymakamın emri altında görev yapmaktadır
* genel idari kolluk makamları :
- bakanlar kurulu
- içişleri bakanı
- valiler
- kaymakamlar
- bakanlar
- bucak müdürleri
* mahalli idarelerde belediyelerin kolluk makamları :
- belediye meclisi
- belediye encümeni
- belediye başkanı
- belediye başkan yardımcısı
* kolluk personeli : işlem tesis etmeye yetkili olmayıp sadece kolluk makamlarınca tesis edilen işlemleri uygulamakla görevli
* polis, şehir ve kasabaların kolluk personelidir ; jandarma ise kırsal yörelerde görev yapan kolluk personelidr
* polisi görevleri yönünden idari siyasi ve adli polis olmak üzere 3 e ayrılır
* jandarma , kolluk yetki ve görevleri yönünden içişleri bakanlığına bağlı jandarma genel komutanlığı bünyesinde örgütlenmiştir
* içişleri bakanı lüzum halinde bakanlar kurulu kararıyla ordu birliklerinden istifade edbilir
* köy kolluk personeli ; silahlı köy korucularıdır ve köy ihtiyar meclisi tarafından tutulur ve kaymakamın emri ile göreve başlar nüfusu 1000 den yukarı olan köyler de 500 kişiye bir korucu tutulur
* kolluk faaliyetleri siyasal ve dinsel amaçlarla ve özel çıkarlar için kullanılamaz
* kolluk yetkileri kullanıldıkları yer ve zamana göre geniş veya dar olabilirler
- genişlediği yerler sırası ile ; meskenler, iş yerleri, umuma açık yerler ve umumi yerlerdr. Bu faaliyetin en geniş kullanıldığı yer umuma açık yerlerdr
* 1982 anayasası “olagan üstü yönetim usulleri” başlığı altında olağan üstü haller ile sıkı yönetim , seferberlik ve savaş halini düzenlemiştir
* olağan üstü hal ilanına ilişkin işlem bir idari işlemdir. Unsurları :
- yetki : cumhurbaşkanının başkanlığında toplanacak olan bakanlar kuruluna olağan üstü hal ilan etme yetkisi tanınmıştır. Bakanlar kurulu 6 ayı geçmemek üzere olağan üstü hal ilan edebilr resmi gazetede yayımlanır ve tbmm sinin onayına sunulur
- şekil : olağanüstü hal ilanı kolektif bir işlem olan bakanlar kurulu kararı ile olr
- sebep : 2 gurupta toplanmış
1) tabi afet tehlikeli salgın hastalıklar ve ekonomik bunalım
2) demokrasi düzenini ve temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketleri
- amaç : olaganüstü hal ilanına yol açan sebeplerle bozulmuş olan kamu düzeninin yeniden kurulması
* olağanüstü halin sona ermesi ile genişletilmiş kolluk yetkileri sona ererken, olağan kolluk yetkileri geri gelir
* sıkıyönetim ilanına ilişkin işlemde idari işlemdr. Unsurları
- yetki : bakanlar kurulu yetkilidir. Resmi gazetede yayımlanır ve tbmm sinin onayına sunulur . bakanlar kurulu 6 ayı geçmemek üzere sıkıyönetim ilan edebilir ve bakanlar kurulunun isteği üzerine her defasında 4 ayı geçmemek üzere tbmm tarafından uzatılır. Savaş halinde bu koşul aranmaz
- şekil : kolektif işlem niteliğindeki bakanlar kurulu
- sebep :
1) şiddet hareketlerinin yaygınlaşması
2) savaş hali veya savaşı gerektirecek bir durumun belirmesi
3) ayaklanma olması veya cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir klkışmann olması
4) ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşürecek şiddet hareketlerin yaygınlaşması
- amaç :
1) şiddet hareketlerin yaygınlaşmasında ; şiddet hareketlerini ortadan kaldırarak kamu düzenini yeniden kurmak
2) savaş hali nedeniyle ; durumun gerektirdiği tüm tedbirlerin alınması
* sıkı yönetimin ilanı ile birlikte sivil kolluk yetki ve görevi askeri makamlara geçer
* 1402 sayılı kanunda sayılan suçların yargılanması askeri mahkemelere aittir

7, ünite
* Organik açıdan kamu hizmeti : belli bir görevi yürütmek için kamu tüzel kişisi tarafından tahsis edilmiş olan ajan ve vasıtaların bütünüdür
* maddi açıdan : bu faaliyeti yürüten teşkilatın niteliklerinden tamamen bağımsız yalnızca faaliyet niteliğine bakılarak tanımlanır
* şekli açıdan : belirli bir usulu belirli bir hukuki rejimi ifade etmektedir.
* kamu hizmetlerinin kurulmasında asli yetki yasama organına aittir
* kamu hizmetnn kaldırılması ise ; kuruluşundaki usullere uygun olarak kaldırılır
* kamu hizmetlerine egemen olan ilkeler
- süreklilik (kesintisizlik) ve düzenlilik
- değişkenlik (uyarlama)
- nesnellik ve eşitlik
- bedelsizlik
* idare kamu hizmeti olarak kabul edilen faaliyeti özel kesim ile yan yana yürütüyor ise ; tekelsiz kamu hizmetlerinden söz edilir
* yürütüldükleri alana göre ;
- Milli kamu hizmetleri : tüm ülke düzeyinde yürütülen ve tüm yurttaşların yararına sunulmuş kamu hizmetidr
- mahalli kamu hizmeti : belli bir yörede yürütülen ve sadece sadece o yöre halkının yararlanmasına sunulmuş hizmettir
* kamu hizmetlerinin türleri
- tekelli –tekelsiz kamu hizmetleri
- idari kamu hizmetleri
- iktisadi kamu hizmetleri
- sosyal kamu hizm.
- bilimsel –teknik – kültürel kamu hizm.
* kamu hizmeti konularına göre 4 e ayrılır
- idari , iktisadi , sosyal ve bilimsel – teknik – ültürel
* idari kamu hizmetleri ; geleneksel kamu hizmetidir ; sağlık eğitim hizmetleri gibi
* iktisadi kamu hizmeti işleyişi ve dış ilişkileri yönünden özel hukuk kurallarına tabidir . idari işlem ile kurulur . malları devletçe ve kamu tüzel kişiliğince sağlanır .asıl amacı toplumsal gereksinimleri karşılamak sureti ile kamu yararını sağlamak
* sosyal kamu hizmeti dünya savaşından sonra gelişmeye başlayan çalışma düzenine ve sosyal güvenliğe ilişkin faaliyetler
* sosyal kamu hizmetlerinden bir kısmı devletin tekeli altındadır
* kamu hizmetleri idare tarafından görülme usulü emanettir.
* kamu hizmetlerinin görülme usulleri :
- emanet usulü : kamu hizmetlerinin kamu kesiminde yer alan tüzel kişilere gördürülür
- ruhsat usulü : idarenin tek yanlı olarak vereceği izin ile kamu hizmeti özel kişiye gördürülür
- müşterek emanet usulü : masraflar hasar ve zarar idareye ait olmak üzere bir götürü veya orantılı bir ücret karşılığı özel kişiye gördürülür
- iltizam usulü : mültezim adı verilen bir özel kişiye götürü veya orantılı bir kazanç veya ücret karşılığında gördürülür
- imtiyaz usulü : belli bir kamu hizmetinin masrafları , kar veya zararı özel kişiye ait olmak üzere özel bir kişice kurulması ve işletilmesi
* devlet adına kamu hizmeti imtiyazı tesis etme yetkisi ; menafi umumiyeye ait imtiyaz hakkında kanun ile düzenlenmiş.
- Devlet adına imtiyaz verme yetkisi bakanlar kuruluna aittir
- belediye idareleri adına imtiyaz verme yetkisi belediye meclisine ait
belediye meclisinin kararı ise içişleri bakanlığının onamasına tabiidir
* şartname ve sözleşme idarenin tek taraflı iradesi ile belirlenir
* kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri iltihaki ( katılmalı) sözleşmelerdir
* belgelerin Danıştay izninden geçirilmesi öngörülmektedir
* 4446 sayılı kanun ile danıştayın inceleme yetkisi kaldırılmıştır ve bu yetki görüş bildirmeye dönüştürülmüştür Danıştay bu görüşü 2 ay içinde bildirecektir
* imtiyaz alacak kişinin türk anonim şirketi statüsünde bir tüzel kişi olması gerekir
* idarenin yetkileri
- denetim ve yaptırım uygulama yetkisi
- tek yanlı değişiklik yapma yetkisi
- tek yanlı fesih yetkisi
* idarenin uygulayacağı belli başlı yaptırımlar
- belli bir miktar paranın ödenmesini isteme
- işletmeye geçici olarak el koyma
- sözleşmeyi feshetme dir
* idare imtiyaz sahibinin işletmeyi gerektiği gibi yürütmemesi halinde el koyar
* idare imtiyaz sahibinin ağır kusuru halinde herhangi bir tazminat ödemeksizin sözleşmeyi bozabilir. Kusuru olmasa da hizmet ve kamu yararının gerektirdiği hallerde de fesh edebilir
* 2. durumda yani kusur olmaksızın fesihte idare imtiyaz sahibinin zararını tamamen gidermek durumundadr
* imtiyaz sahibi sözleşme ile üstlendiği kamu hizmeti belli bir kar ve kazanç elde etmek için yapar
* imtiyaz sahibi öngörülmezlik kavramı uyarınca sözleşmenin yeni koşullara uydurulmasını ve zararın paylaşılmasını idareden ister. Öngörülmezlik kavramının uygulanabilmesi için 3 koşun bir arada gerçekleşmesi gerek
- sözleşmenin tarafları ,durumu alt üst eden olayları öngörmemiş olmalılardr
- olaylar ,tarafların tamamen iradesi dışında olmalıdır
- olaylar , imtiyaz sahibinin mahvına neden olabilecek durumda olmalıdır
* imtiyaz sahibi sözleşme ile elde ettiği kazancın bir kısmını yıllık aidat olarak idareye vermekle yükümlü kılınabileceği gibi ürettiği mal ve hizmetlerin bir kısmını da karşılıksız olarak idareye verebilir
* kamu hizmeti imtiyaz sözleşmelerinin sona ermesi
- sürenin dolması
- idarece fesih
- mahkeme kararı ile fesih
- yap- işlet- devret usulü
* kamu hizmeti imtiyaz sözleşmelerinde sürenin dolması ile işletme bedelsiz olarak idareye geçer

8, ünite
* idarenin özel hukuka tabi faaliyetlerinden doğan mali sorumluluğu özel hukuk hükümlerine ve özellikle haksız fiil sorumluluğuna ilişkin esaslara tabiidir
* idare hukuku esaslarına tabi mali sorumluluğunun 2 kaynağı vardır ; idari işlem ve eylemler
* hizmet kusuru nesnel ve anonim nitelikli bir kusur olarak nitelendirilir
* idare hep tüzel kişilerden oluştuğuna göre ; hizmet kusuru olarak adlandırılan kusur kişiselleştirilebilsin ya da kişiselleştirilemesin kamu görevlilerinin kusurlarıdır
* hizmet kusurunun varlığı 3 halde kabul edilmektedir
- Hizmetin kötü işlemesi
- hizmetin geç işlemesi
- hizmetin hiç işlememesi
* hizmet içindeki kişisel kusur 4 durumda kabul edilir
- kamu personelinin suç niteliğindeki davranışları
- yargı kararlarına uymama
- kamu görevlilerinin kötü niyetli davranması
- ağır kusur
* rücu hakkı : bir kimsenin asıl borcunun yerine alacaklısına ödediği şeyi asıl borçludan istemeye hakkı olmasıdır
* idare hukukunda kusursuzluk sorumluluk 2 ilkeye dayandırılmaktadır ; tehlike ilkesi, fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi bu ilkeler yargı içtihatleri ile belirlenmiştir
* idare hukukunda tehlike ilkesi şu hallerde uygulanmaktadır
- idarenin tehlike faaliyetleri ve araç gereçleri
- mesleki risk
- sosyal risk
* kolluk görevlerinin mesleki risk nedeniyle uğradıkları zararların idarece tazmin edilmesi öngörülmüştür
* terör olayları sırasında zarar görenlerin zararlarının topluma pay edilmesi öngörülmüş
* fedakarlığın denkleştirilme ilkesinin en belirgin uygulama alanı kamulaştırmadır
* idarenin gerek kusurlu gerekse kusursuz sorumluluğunun olabilmesi için ; idari davranış ,zarar ve idari davranış ve zarar arasında nesnellik bağının bulunması gerekir
* idarenin maddi zararı : malvarlığında uğradığı kayıp
Manevi zara : kişinin haysiyetine vücut tamlığına veya yakınlarına yapılan saldırılar nedeniyle duyduğu bedensel ve ruhsal acı , üzüntü
* zarar 3 kişinin kusuru ile meydana gelmişse ; idarenin sorumluluğu söz konusu olamaz
* sorumluluğun koşulları
- idari davranış
- zarar
- nedensellik bağı
* sorumluluğun kalkması veya azalması
- zorlayıcı nedenler ( mücbir sebepler)
- baklenmeyen durumlar (kaza)
- zarar görenin kusuru
- 3. kişinin kusuru

9. ünite
* bakan, bakanlığın görev alanına giren kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelik çıkarabilir
* bakan; bakanlığın en yüksek ita amiridir
* bakanlar kurulu; başbakanın başkanlığı altında tüm hizmet ve devlet bakanlarından oluşur
* başbakan cumhurbaşkanınca tbmm üyeleri arasından seçilir ve atanır
* genel siyaseti yürütmekle görevlidir
* idari görevleri ise :
- tüzük ve yönetmelik çıkarmak
- kanunların yetkili kıldığı konularda idari işlemler tesis etmek ve bazı yüksek memurları atamaktan ibarettr
* cumhurbaşkanı; tbmm’ce 40 yaşını doldurmuş ve yüksek öğrenim yapmış türk vatandaşları arasından seçilir. Tbmm üyeleri dışında da aday gösterilebilir
* il idaresi; merkezi idarenin en büyük taşra örgütü
* kanun koyucu coğrafya durumu, ekonomik şartlar ve kamu hizmetlerinin gereklerini göz önünde tutarak il kuracak veya mevcut bir ili kaldıracaktır
* il idaresi 3 bölümden oluşmaktadır : vali , il idare şube başkanları , il idare kuruludur
* vali ; devlet tüzel kişikiğinin temsilcisidir, hükümetin ve bakanlıkların temsilcisi ve hükümetin ve bakanlıkların idari ve siyasal yürütme organıdır
* il idare kurulu ; valinin görevlendireceği vali muavininin başkanlığı altında hukuk işleri müdürü , defterdar, milli eğitim , bayındırlık, sağlık, tarım ve veteriner il müdüründen oluşur. İstişari ve idari nitelikte görevler yapan bir kuruldur
* ilçe idaresi ; kaymakam , ilçe idare şube başkanları ve ilçe idare kurulundan oluşur
* kaymakam; ilçe idaresinin başıdır . ilçenin yönetiminden sorumludur
* İlçe idare kurulu kaymakamın başkanlığında yazı işleri müdürü, sağlık ocağı hekimi , ilçe milli eğitim müdürü ve tarım ve köy işleri müdüründen oluşur
* il özel idarsinin organları ; il genel meclisi , il encümeni , validir
* il genel meclisi ; yasama organı üyelerini seçme hakkına sahip il sakinleri tarafından 5 yıl için seçilen üyelerden oluşur
- her ayın ilk haftası meclis tarafından önceden belirlenen günde mutat toplantı yerinde toplanır . kasım ayı toplantı dönem başıdır.
( il genel meclisinin görevleri syf . 202)
* il özel idaresine verilen görevlerle ilgisi olmayan siyasi konularda karar alırsa , içişleri bakanlığının bildirisi üzerine danıştayın kararı ile feshedilir
* Danıştay ,toplantıların ertelenmesi hususunu en geç 1 ay içinde karara bağlar
* iil encümeni ; valinin başkanlığında il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından 1 yıl için gizli oyla seçeceği 5 üyeden oluşur
* belediye idaresinin 3 organı vardır ; belediye meclisi , belediye encümeni , belediye başkanı
* belediye meclisi ; seçme hakkına sahip belde sakinlerince 5 yıl için seçilen üyelerden oluşur. Meclisin üye sayısı 9 dan aşağı olamaz
* toplantılar ekim ayı dönem başı toplantılarıdır. Bütçe görüşmelerine rastlayan toplantı süresi en çok 20 gün ,diğer toplantıların süresi 15 gündür
* feshedilme işlemi danıştayca olur
( görevleri syf. 204)
* belediye başkanı hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını gerekçesi ile yeniden görüşülmek üzere 5 gün içinde meclise iade edebilir
* kararlar kesinleşirse en geç 7 gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilir
* belediye başkanı belediye idaresinin başı en büyük amiri yürütme organı ve temsilcisidir
* mahalleler , belediyelerden çok merkezi idarenin görevlerini yerine getiren kuruluşlardır
* belediye meclisi her ayın 2. haftası toplanır toplantı süresi 5 gündür
* köy idaresinin organları , köy derneği, ihtiyar meclisi, muhtar
* kamu kurumlarının ortak özelliği
- kamu tüzel kişiliğine sahip olma
- özerkliğe sahip olma
- vesayet denetimine tabi olma
- ayrı bir mal varlığına ve bütçeye sahip olma
* türleri :
- faaliyet alanları açısından
- yönetim biçimleri açısından
- faaliyet konuları açısından
* kamu kurumları 5 gurup altında toplanabilir
- idari kamu kurumları
- iktisadi kamu kurumları
- sosyal kamu kurumları
- bilimsel, teknik ve kültürel kamu kurumları
- kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları




Bir önceki konu başlığımıza göz atmak isterseniz tıklayınız : İdare Hukuku Vize Ders Notları





Yorum Yazın