Heyelen Olmaması Ä°çin Ne Gibi Önlemler Alınmalıdır? Sel ve Heyelan Önlemleri Nelerdir



Heyelen Olmaması Ä°çin Ne Gibi Önlemler Alınmalıdır? Sel ve Heyelan Önlemleri Nelerdir
Rizede 11-12 Kasımdaki sel ve heyelanda 8 kiÅŸi öldü 2 kiÅŸi kayboldu 19 ev yıkıldı 223 ev de boÅŸaltıldı. Trabzon Jeoloji ve Jeofizik Odası Mühendisleri Odası sel ve heyelanlara karşı alınacak acil önlemleri açıkladı.


  Trabzon Jeoloji Mühendisleri Odası BaÅŸkanı Tuncay Özarman heyelan bölgelerine gitti ve inceledi. Özarman'ın olayla ilgili gözlemleri ve alınacak önlemleri ÅŸöyle:
Gözlemlere dayanan durum
* Bölgemizde birkaç gün devam eden yaÄŸmur sonrasında meydana gelen sel ve toprak kayması sonucu can ve mal kaybı büyük oldu.
* Artık yağışlar sonrası bilanço yerine alınması gereken önlemleri konuÅŸmalıyız. Yeni felaketleri önlemek için tedbirleri önceden almamız gerekiyor. Bölgemizde bu konuda çalışmalar yapılmış ancak gerektiÄŸi gibi devam ettirilmemiÅŸ veya sonuçlandırılmamıştır. Bazıları da öneri olarak kalmıştır.
* DoÄŸu Karadeniz Bölgesi ülkemizin en yağışlı bölgesidir. Bu nedenle de sel ve heyelanlar sıkça olmaktadır.
* Bölgemizde insan-doÄŸa iliÅŸkilerinde doÄŸaya yapılan bilinçsiz fiziki müdahaleler doÄŸal dengeyi deÄŸiÅŸtirmektedir. DoÄŸal yamaçlar herhangi bir müdahale olmadığı sürece dengededir.
Nedenler
* Heyelanların meydana gelmesine etkili bir faktör akarsuların yamaç topuklarını oymasıdır. Bunun sonucu vadi yamaçlarında heyelanlar meydana gelmektedir.Önlem alınması için heyelan bölgesinin yer üstü ve yer altı zemin karakterleri bilinmelidir.
* Bölgenin zemin özellikleri dikkate alınmadan yerel yönetimler tarafından verilen yoÄŸun yapılaÅŸma kararları;
* Belediyelerin sınırları dışındaki kontrolsüz yerleÅŸimler
* Hiçbir mühendislik imar kuralları dikkate alınmadan dere yataklarının daraltılması
* Son yıllarda hızla geliÅŸme gösteren sanayi tesislerinin koruma tedbirleri alınmadan akarsu yataklarına yakın taÅŸkın sahası içinde kurulması
* Dere yataklarından bilinçsiz ve kontrolsüz malzeme alınması
* Yüksek eÄŸimlerde yerleÅŸim ve deÄŸiÅŸik amaçlı kazılar yapılması bölgede sel ve heyelanların meydana gelmesine neden olmaktadır.
Önlemler
* Her türlü yapılaÅŸma için jeolojik-jeoteknik ve hidrojeolik çalışmalar zorunlu hale getirilmelidir.
* DoÄŸu Karadeniz Bölgesi'nin potansiyel heyelan haritalarının tamamlanması gerekmektedir. Bu haritalar yerleÅŸim alt yapı kararlarının alınmasında önemli olmaktadır
Jeofizik Odası'nın önerileri
Jeofizik Mühendisleri Odası DoÄŸu Karadeniz Ä°lleri Bölge BaÅŸkanı Nurettin TandoÄŸan doÄŸal afetler karşısında can ve mal kaybını önlemek için alınması gereken önlemleri ÅŸöyle sıraladı:
1- YapılaÅŸma öncesi yer araÅŸtırması (zemin etüdü) mutlaka yaptırılmalıdır. Zemin etüdü yapılmadan yapı projelendirilmemeli ve inÅŸaatlara ruhsat verilmemelidir.
2- DoÄŸu Karadeniz Bölgesi'ndeki tüm dere yatakları taÅŸkın koruma projeleri ile ıslah edilmelidir. Bununla ilgili Devlet su Ä°ÅŸlerii'ne ( DSÄ°) ayrılan ödenekler artırılmalıdır.
3- Gerekli ıslah projeleri tamamlanmadan dere yatakları ve çevresinde yapılaÅŸmaya izin verilmemelidir.
4- DoÄŸu Karadeniz Bölgesi'nin tamamı Afet Kararnamesi kapsamına alınmalıdır.
5- Heyelan ve sel riski taşıyan yerlerde yapılaşmaya asla izin verilmemelidir.
6- Köy yolu güzergahları geliÅŸigüzel deÄŸil ilgili teknik elemanlar (jeoloji-jeofizik- inÅŸaat mühendisleri) tarafından bir ekip çalışması ile belirlenmelidir.
7- Dere yataklarından geliÅŸigüzel kum-çakıl alımı durdurulmadır.
8- Yağışlı havalarda vatandaÅŸlarımız arazilerini sık sık kontrol etmeli bir deÄŸiÅŸiklik gördükleri zaman Bayındırlık Ä°skan MüdürlüÄŸü Afet Ä°ÅŸleri yetkililerine haber vermelidir.
11-12 Kasım 2001 bilançosu:
Rize'nin Pazar Fındıklı Çayeli Güneysu ArdeÅŸen ÇamlıhemÅŸin Ä°kizdere ve HemÅŸin ileçeleri ile Artvin'in bazı ilçelerinde bir gecede metrekareye 171 kilogramlık yaÄŸmur düÅŸmüÅŸtü.
* Ölenler: Halil Kuru Emine Kaçali Gülcan AltaÅŸ Zekeriya Korkut Yusuf Kesici Ä°dris Tolon Muradiye Tolon YaÅŸar Çiftçi.
* Yaralılar: Mustafa Döne.
* Kayıp: Kadir Çiftçi Hasan Ataseven.
* Kapalı yol: 91 köy yolu ulaşıma kapandı.
* Hasar: 27 ev yıkıldı 223 ev boÅŸaltıldı 19 hayvan telef oldu 110 köy ve mahallede hasar 15 trilyon lira.
* HaberleÅŸme: 36 yerleÅŸim birimiyle iletiÅŸim kesildi.
* Enerji: 44 köyde elektrik kesildi.
* Su: 16 köy ve mahallenin suyu kesildi.
GeçmiÅŸ yıllardakiler
* 19-20 Temmuz 1990 GümüÅŸhane Giresun ve Trabzon'u etkisine alan ortalama 5 saat süreli yağış ÅŸehir ve kırsal alanlarda su taÅŸkınlarına sebep olmuÅŸ birçok insanın ölümüne yol açmış trilyonlarca lira zarara neden olmuÅŸtu. Zarar gören tesislerin yenisinin yapılması da uzun süre almıştı.
* 1991 yılında Trabzon-Maçka-Çatak'ta yine onlarca insanımız ölmüÅŸ evler yıkılmıştı.
* 7-8 AÄŸustos 1998 tarihleri arasında yoÄŸun ÅŸiddetli yağışlar sonucu Trabzon'a baÄŸlı BeÅŸköy beldesi taÅŸkın ve heyelan sonucunda neredeyse haritadan silinmiÅŸ birçok insan ölmüÅŸ birçok bina yıkılmıştı.(YÖ/NA)   Cevap: Heyelen Olmaması Ä°çin Ne Gibi Önlemler Alınmalıdır? Sel ve Heyelan Önlemleri N



HEYELAN
Heyelan : DoÄŸal kaya zemin suni dolgu veya bunların bir yada bir kaçının birleÅŸiminden oluÅŸan ÅŸev malzemesinin yerçekimi jeoloji ve su içeriÄŸi gibi doÄŸal ve doÄŸal olmayan faktörlerin etkisi altında eÄŸim yönünde hareketiyle sonuçlanan bir sürece verilen isimdir. Heyelan ; çamur akması moloz akması kayma kaya düÅŸmesi ve kaya devrilmesi gibi terimlerin genel tanımlayıcısıdır.
Heyelan olayına neden olan birincil faktör yerçekimi kuvveti olup ÅŸev üzerinde gravite kuvveti ile aynı yönde davranış göstererek heyelana neden olan diÄŸer faktörler ; Hidroloji insan aktivitesi deprem ve jeolojik faktörler olarak sınıflanabilir. Heyelanlar tipik olarak aşırı yağış ve ani kar erimeleri bitki örtüsü tahribatı ve yoÄŸun sismik aktiviteler ile hareketlenebilir.
Heyelanlar birkaç ÅŸekilde meydana gelebilmekte olup bunlar arasında en önemlileri ve tehlikeye neden olanlar kaymalar ( dairesel ve düzlemsel ) ve halk arasında çamur akması olarak da tanımlanan moloz akmaları moloz çığları gibi hızlı hareket eden heyelan türleridir. HEYELANA UÄžRAYABÄ°LECEK BÖLGELER

· Mevcut ve eski heyelanlı kütleler
· Yamaçların zirve ve alt kesimleri
· Ana drenaj aÄŸları ve yakınları
· Eski dolgu ÅŸevlerin üst veya taban kısımları
· Dik eÄŸimli yamaçların alt ve üst kesimleri

· GeçmiÅŸte herhangi bir harekete maruz kalmamış sert çatlaksız ana kaya kütleleri
· Åžev ve – veya dik akarsu yataklarından bağımsız topoÄŸrafik olarak nispeten düz bölgeler
· Sırtların üst ve düz uzanımlı kesimleri

· Daha önce gözlemlenmiÅŸ su kaynakları sızıntı suları ve suya doygun zeminler
· Zemin kaldırım ve yollarda daha önce gözlemlenmiÅŸ yeni çatlak oluÅŸumları ve kabarmalar
· Beton zemin ve temellerde kıvrımlanma ve/veya çatlamalar
· Su/gaz boruları gibi yer altı yapılarının kırılması patlaması
· Telefon direkleri aÄŸaç ve bitki örtüleri istinat duvarları ve/vaya bahçe çitlerinde hareket yönünde meydana gelen eÄŸilme bükülme ( Åžekil a-b)
· Yollarda ve zeminde meydana gelen düÅŸey yönde oturmalar
· Kapı ve pencerelerin çerçevelerinde oluÅŸan deformasyon
· Yapıların temellerinde ve taşıyıcı sistemlerinde meydana gelen çatlaklar ( Åžekil c )
· Yağışlı mevsimlerde akarsulardaki çamur miktarının artarak suyun bulanık ve kirli bir görünüm alması

· Ä°kamet ettiÄŸiniz bölgede daha önce heyelan olayının meydana gelip gelmediÄŸini mutlaka öÄŸrenin. Daha önce heyelan oluÅŸturmuÅŸ yamaçlar ilerisi içinde potansiyel heyelan bölgesi özelliÄŸindedir. Bu konuyla ilgili her türlü bilgiyi baÄŸlı olduÄŸunuz kaymakamlıklardan ve ilinizde bulunan Bayındırlı Ve Ä°skan Müdürlüklerinden öÄŸrenebilirsiniz.
· BulunduÄŸunuz bölgede yeni yapılaÅŸmaya gitmeden önce mutlaka yerel kurumlardan bilgi alın. Bu konuda Bayındırlık ve Ä°skan Müdürlükleri ile Belediyedeki uzman personele baÅŸvurabilirsiniz.
· Yukarıdaki ipuçları göz önüne alınarak konutlarınızı heyelanlı bölgelerden dik yamaçlardan ve akarsu/dere yataklarından uzak bölgelere inÅŸa edin.
· YapılaÅŸma esnasında heyelana karşı uygulanacak önlem yapıları ilk baÅŸta zaman kaybı ve maliyete yol açıyor olsa da afet sırasında meydana gelecek zararlar göz önüne alındığında bunlar önemsiz kalacaktır.
· Toprak kaymasında zarar görmeme konusunda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta evlerin yamaçlara bakan kesimlerinin yatak odası olarak kullanılmamasıdır. Amerika BirleÅŸik Devletlerinde toprak kaymasından ölenlerin üçte birinin yatak odalarının evin yamaca bakan kesiminde olduÄŸu ortaya çıkmıştır.

HEYELAN ESNASINDA YAPILMASI GEREKENLERÅžayet kapalı bir alandaysanız ve konuttan dışarı çıkmak için vaktiniz yoksa konutun en az etkilenebilecek köÅŸesinde ( Hareketin kaynağından uzak ) saÄŸlam eÅŸyalar arasına saklanın. Harekete karşın sabit ve güvenli bir noktaya sıkıca tutunun ve hareket sona erinceye kadar yerinizden kımıldamayın.
Åžayet açık alandaysanız toprak kaymasının meydana geldiÄŸi bölgeden acil bir ÅŸekilde yukarı kotlara doÄŸru uzaklaşın. Çamur veya moloz akmasından kaçabilecek zamanınız yoksa kalkan görevi yapacak saÄŸlamlığına güvendiÄŸiniz cisimlerin arkasına saklanın ve mutlak surette başınızı ve vücudunuzun hassas kesimlerini koruyun. Çevrenizde yaÅŸayan insanları komÅŸularınızı toprak kayması tehlikesine karşı ikaz edin. HEYELANDAN SONRA YAPILMASI GEREKENLER· Ä°lk önce tehlikeli bölgelerden uzaklaÅŸarak kendinizi güvene alın.
· Ä°letiÅŸim hatları zarar görmemiÅŸ ise bölgenizde meydana gelen afet olayını en yakın idari birimlere haber verin.
· Her davranışınız ve yardımınızdan önce mutlaka kendinizin güvende olduÄŸundan emin olun. Unutmayın orada ilerisi için de size ihtiyaç duyulacaktır.
· Yakınınızda bulunan elektrik gaz ve su kaynaklarını hemen kapatın. Çevrenizde gaz kaçağı olmadığından emin olana kadar kibrit veya diÄŸer yanıcı maddelerle aydınlatma yapmaya çalışmayın.
· Çevrenizde yaralı veya yardıma muhtaç kiÅŸiler olup olmadığını tespit edin. EÄŸer mümkünse yardım gelene kadar gerekli ilk müdahaleyi yapın. Ä°kinci bir afet olayı içinde deÄŸillerse ( Yangın çamur akması gibi ) ciddi bir ÅŸekilde yaralanmış kimseleri yerlerinden kımıldatmayın.
· Parçalanmış – kırılmış su ve doÄŸal gaz iletim hatları ile ortalıkta başı boÅŸ bir ÅŸekilde bulunan elektrik kablolarının yerlerini tespit edin mümkünse çevrelerine ikaz edici levhalar yerleÅŸtirin. Gelen yardım ekiplerini bu tehlikelere karşı uyarın ve yerlerini bulma konusunda yardımcı olun.
· Telefon ve cep telefonu gibi iletiÅŸim cihazlarını en az seviyede kullanın.
· Tehlike arz eden duvarlar çatılar ve bacalara karşı çevrenizdekileri uyarın ve bu yapıların etrafında dolaÅŸmayın.
· Radyo ve televizyon gibi iletiÅŸim araçları vasıtasıyla size yapılacak ikazları dinleyin ve titizlikle uygulayın.
· Cadde ve sokakları acil yardım araçları için mümkün olduÄŸunca boÅŸ bırakın.
· Hasarlı yapılara eÅŸyalarınızı kurtarmak amacıyla kesinlikle girmeyin.
· SakinliÄŸinizi koruyun ve ilk yardım gelene kadar mümkün olan yardımı siz yapın.

herkes keske bu kurallara uysa

uymayanlar icin surat ıfadem bu . herzaman da bu olacak